بصير احمد دولت آبادى
411
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
نمايان شد ، زيرا براى اولين بار بود كه سرزمين و مردم افغانستان ، از حالت خنثى و خط حايل بين دو قدرت استعمارى وقت ( روس و انگليس ) خارج شده ، در مدار سياست مستقل در مقابل ابرقدرتها قرار گرفتند و همين امر باعث سقوط حكومت و نابودى نظام نوپا شد ، زيرا حبيب اللّه كلكانى بىباكانه اعلان مىداشت : « بخارا بايد از چنگ روسها نجات داده شود . دروازهء صندل كه در دست انگليسها در هندوستان است دوباره به افغانستان آورده شود . » و يا اينكه مىگفت : « ما بايد براى انتقال دروازهء صندل و آزاد ساختن بخارا خود را آماده سازيم . » همين سياستها بود كه ابرقدرتها را تكان داد و هردو قدرت جهانى وقت عليه نظام نوپاى او دست به دسيسه و تجاوز زدند و براى توجيه تجاوزات خود يادآور شدند كه : « وزارت امور خارجهء بريتانيا در اين مورد ترديدى داشت كه آيا امكان دارد مملكت افغانستان در تحت اقتدار يك نفر تاجيك متحد شده بتواند ؟ لذا از حالا فكر بايد كرد كه شخص ديگرى به جاى آن انتخاب شود . » و دولت روسيه با كمى تفاوت همين توجيه را ارائه مىدهد : « وزارت خارجهء شوروى عقيده داشت كه چون بچه سقا فقط مورد حمايت مردم شمال افغانستان قرار دارد ، لذا پس از چندى كه بر سرير قدرت قرار گرفت ، به خاطر بسط نفوذ خود در تركستان سياست تجاوزكارانهاى نسبت به شوروى در پيش خواهد گرفت . » « 1 »
--> ( 1 ) . خاطرات آقا به كف ، جاسوس روس در ايران و افغانستان .