بصير احمد دولت آبادى
402
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
صادقانه و بىريا بهطور شفاهى اينطور اعلام كرد : « برادران مسلمان السلام عليكم من بىدينى و لاتىگرى امان اللّه را ديده ، كمر خدمت به دين و همت بر شما بسته ملك و ملت را از چنگ كفر و لاتىگرى نجات دادم . من همان دهقانزاده هستم كه بودم . آينده پول بيت المال كه حق بيچارهها و شما ملت مسلمان است بالاى مدرسه و مسجد و آنچه به نفع اسلام و مردم است به خرج مىرسد ، نه براى شرابخورى . و عسكر كه حافظ خاك است نزد ما عزيز مىباشد . ما بر شما خدمت و شما بر ما دعا كنيد . ديگر به زور پول به نام عوارض بلديه و گمرك از شما كسى نخواهد گرفت . كمك به بيت المال پذيرفته مىشود . شما رعيت من و من خدمتگار شما هستم . » « 1 » اساس حكومت حبيب اللّه به اين طريق گذاشته شد . دوستان ناباب و دشمنان آگاه از سادگى او به خوبى استفاده كردند . دوستان هركدام براى خود دم و دستگاهى ساختند و دشمنان از اين فرصت استفاده كرده در پى نابودى او برخاستند . اولين اقدام اين بود كه يكى از دختران محمدزايى را به حرمسراى او فرستادند . اگر در نحوه قدرتگيرى او و ديگر حكمرانان توجه شود ، زن نقش عمده و اساسى را در تغيير و تبديل قدرت بازى مىكند . چنانكه ديديم انگليس از يحيى خان كه دخترش نزد يعقوب خان بود براى امضاى معاهدهء گندمك استفاده كرد و از شاه بوبو خواهر عبد الرحمان در آوان قدرتگيرى او ؛ و در زمان حبيب اللّه كلكانى با تمام تعصب افغانيت دختر برادر فاتو جان محمدزايى به دربار
--> ( 1 ) . حبيب اللّه خادم دين رسول اللّه ، ص 57 .