برابر انگليس راه نرمش و سازش اختيار نمود و اين به ضرر منافع ملى افغانستان منجر گرديد . » « 1 » هرقدر بيشتر عميق شويم ، به خوش‌بينى ايشان بيشتر پى مىبريم . از يك طرف مدعى است كه عبد الرحمان نفع شخصى خود را مىخواست و از طرف ديگر گلايه مىكند كه سازش او به ضرر ملت تمام شد . به‌هرحال حكومت عبد الرحمان خان الگو و نمونهء يك حكومت فاشيست بود كه تا امروز در بين طبقات خاصى طرفدارانى دارد ، زيرا سياست داخلى اين حكومت برپايهء زور و قتل عام و سياست خارجى آن براساس امتياز دادن به دشمنان ملت افغانستان بنا شده بود . عبد الرحمان به هيچ‌كسى رحم نمىكرد و جز تعدادى خاص ، به تمامى مردم افغانستان ظلم و بىعدالتى روا مىداشت . به‌طور مثال به چند نمونه از كشتار عبد الرحمان خان اشاره مىكنيم : 1 - تركستان . تمامى مورخين معترف‌اند كه يكى از عمده‌ترين عوامل قدرت‌گيرى عبد الرحمان ساده‌انديشى تركستانيها بوده كه از او حمايت كردند تا او به قدرت رسيد . مرحوم فرهنگ در اين زمينه مىگويد : « از آن‌جا كه وى ايام جوانى را در تركستان به سر برده بود و در بازگشت از تركستان روسى ، توسط عناصر غير پشتون تقويه شده بود و درانيها با رقيب او ايوب خان همراهى داشتند ، در سالهاى اول امارت نه تنها اعتناى خاصى به درانيها نداشت ، بلكه درصدد بود تا امتيازاتى را كه آنها به حيث قوم پادشاه از دوران احمد شاه و به بعد از آن مستفيد بودند ، ملغى سازد . امّا شورش غلجائيان موجب شد تا دوباره به درانيها خصوصا محمدزاييها امتيازات سابق را اعاده و

--> ( 1 ) . افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 1024 .