شد كه اين خانواده در كشور جا باز كنند . اگر اين موضوع را درست تحليل كنيم ، اين خيانت شاه شجاع از خيانت معاهداتش در برابر انگليس كمتر نيست ، به لحاظ اين‌كه همين سرداران با ايجاد خانه جنگى و جنگ با برادران ، قواى ملت را تضعيف كرده زمينه را براى تجاوز انگليس آماده كردند « 1 » با اين‌كه فتح خان به جرم توطئه توسط كامران

--> ( 1 ) . مرحوم غبار در مورد خيانت برادران محمدزايى مىنويسد : « جنگهايى كه اينها مكررا در سراسر مملكت در طى سالهاى طولانى مشتعل ساختند و دولت مركزى را از پا انداختند ، منجر به تنزل اقتصاد و تجارت و زراعت و صنعت و انحطاط سياسى گرديد . زندگى دهقان و پيشه‌ور كه مهمترين طبقات اجتماع و اصلا منبع ثروت و فرهنگ بودند ، بدتر و پريشان‌تر گرديد و اين عمده‌ترين علت عقب‌ماندگى كشور در طول بيشتر از يك قرن ديگر گرديد . ( افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 823 ) « . . . محمد اعظم خان در سال 1819 سلطان على را از تخت كابل و دوست محمد خان را از وزارت كابل برانداخت و بعدها سلطان على را به دست اسماعيل پسر ايوب شاه در كابل بكشت . از اين بعد ولايات شمالى و مركزى افغانستان ( بدخشان ، تخارستان ، بلخ ، ميمنه و هزاره‌جات ) زيرا اداره حكام محلى شكل مجزا و ملوك الطوايفى گرفت . هرات تحت ادارهء شاه محمود باقى ماند ، كابل به سردار محمد عظيم خان ، غزنى به سردار دوست محمد خان ، پيشاور به سردار يار محمد خان ( بعد از مرگ محمد خان ) ، كشمير به نواب عبد الجبار خان ، قندهار به سردار پردل خان ( بعد از مرگ شيردل خان ) ديره‌جات ( ديره غازى و ديره اسماعيل ) به نواب محمد زمان خان داده شد . به اين صورت افغانستان به شكل ملكيت موروثى بين برادران محمدزايى تركه و تقسيم گرديد . » ( افغانستان در مسير تاريخ ، چاپ احسانى ، ص 824 ) و اين تجزيه كشور و تاخت‌وتاز برادران محمدزايى زمينهء تجاوز انگليسى را فراهم ساخت . مرحوم غبار در اين‌باره اين‌طور مىنويسد : « انگليسيها زمينه اين فعاليتهاى تخريبى و تبليغى را در افغانستان آماده كرده بودند . شعبهء جاسوسى آنها به شدت كار كرده و از شرايط سياسى و اجتماعى مملكت حداكثر استفاده نموده بودند و آن اين‌كه : از عهد سقوط و تنزل دولت مركزى ابدالى و نفوذ و رسوخ برادران محمدزايى و اشغال كرم تا ابتداى جاجى ، دره هيبت‌ناك خيبر تا كناره شرقى هفت چاه ، لندى كوتل و سيبى و پيشين را تا كوه كوژك و استقلال كشور افغانستان يك جا و رسما تسليم نمود و دست اجنبى را در داخل افغانستان آزاد گذاشت . »