غلامرضا معصومى
54
سيراف ( بندر طاهرى ) ( فارسى )
و مدفن سيبويه مذكور نيز در آنجا است . » ( ش 16 ) اين نديم دربارهء سيبويه ، استاد نحو در كتاب خود الفهرست صفحهء 89 جلد دوم ترجمهء رضا تجدد چنين آورده است : « . . . سيبويه عمر و بن عثمان بن قنبر ، و بردهء ابن حارث بود . كنيهاش ابو بشر و بقولى ابو الحسن است . در فارسى سيبويه يعنى « بوى سيب » ، وى نحو را از استادش خليل و از عيسى بن عمر ، و از يونس آموخته ، و لغت را از ابو خطاب اخفش بزرگ فراگرفت و كتابى را تأليف كرد ، كه نه پيش از وى كسى مانند آن را تأليف نموده ، و نه بعد از او كسى تأليف خواهد كرد . سيبويه سى و دو سال از عمرش ميگذشت كه در دوران رشيد به عراق آمد و چهل و اندى سال داشت كه در فارس وفات يافت . در مناظرهاى كه او با كسائى و اخفش كرد ، در نتيجه قضاوت فصحاء اعراب ، ده هزار درهم جايزه به سيبويه داده شد و او با اين پول به بصره رفت و سپس رهسپار فارس گرديد . . . « 1 » » ابن نديم محل درگذشت سيبويه را منطقهء « فارس » ميداند و نوشته او اين احتمال را مطرح مىكند كه ممكن است سيبويه در شيراز وفات كرده باشد . چنانچه دكتر معين هم ميگويد : « سيبويه ( معرب سيب كوچك يا بوى سيب ) ابو بشر عمرو بن عثمان بن قنبر ( يا قنبره ) فارسى بيضاوى و سپس عراقى مصرى ملقب به سيبويه . وى اعلم مردم در نحو بود . او را پيشواى مذهب بصيريان در نحو دانند ، چنان كه كسائى را پيشواى كوفيان دانند ، كتاب مشهور او بنام « الكتاب » « 1 » در نحو است . قبر وى اكنون در محلهء سنگ سياه شيراز مىباشد . . . ( 2 ) »
--> ( 1 ) كتاب دريانوردى ايران جلد اول صفحهء 82 - 83 نوشتهء اسماعيل رائين .