اين بندر در دامنه‌ى رشتهء جبالى كه ارتفاع قله‌ى آن به پنجهزار پا مىرسد بنام كوه سيرى عينات كه در 10 كيلومترى ساحل دريا قرار گرفته ، واقع است . در دامنهء اين كوه خرابه‌هاى شهر سيراف نمودار است . آثار و بقاياى شهر سيراف به مسافت دو ميلى قصبهء طاهرى در كناره‌ى ساحل قرار گرفته و آثار مخروبه‌ى آن شهر از كنار دريا تا پاى تپه‌ها امتداد دارد . ميانه اين خرابه‌ها آب‌انبارهاى مخروبه‌ى زيادى ديده مىشود كه همه به طرز آب‌انبارهاى كنونى آن صفحات ساخته شده است . ظروف شكسته سفالى و قطعات چينى خرد شده در آن خرابه‌ها يافت مىشود . در 1274 ه ( 1857 - م ) از كليه عمارات اين شهر عظيم تاريخى فقط يك مسجد بزرگ كه از سنگ‌تراش ساخته شده باقيمانده بود كه هيأت ظاهرى آن بر زيبائى و شكوه گذشته‌اش حكايت ميكرد . عده زيادى هم سنگ قبر با كتيبه‌هاى كوفى در آنجا پيدا شده كه تاريخ يكى از اين سنگها كه به موزه‌ى بريتانيا برده‌اند اواخر ( قرن دهم - م ) است . اينها بقايا و آثار عمده‌اى است كه از اين شهر مشهور اسلامى باقى مانده است . » ( ش 11 و 12 ) نويسندهء حدود العالم دربارهء سيراف مينويسد : « سيراف ، شهرى بزرگست و گرمسيرست و هوائى درست دارد و جاى بازرگانانست و بارگاه پارس است ، جم ، كران ، ترمك ، شهركهائىاند از حدود سيراف آبادان با مردم بسيار « 1 » . » مسيو « پزارد » فرانسوى نويسندهء كتاب هيئت اكتشافى در بندر بوشهر دربارهء سيراف و « آثار تمدن اسلامى » در اين شهر چنين مينويسد : « ما بين بندر عباس و بندر بوشهر يك بندر كوچكى است بنام طاهرى كه در آنجا كشتيهاى بزرگ نميتوانند نزديك شوند و فقط جهت كشتيهاى بادى و قايقهاى اعراب به كار ميرود . در نزديكى - هاى اين بندر خرابه‌هاى يك شهر كوچك عربى ديده مىشود . اين

--> ( 1 ) - فهرست ابن نديم ترجمه رضا تجدد كتاب دوم ص 89 .