محمد ربيع بن محمد ابراهيم
پيشگفتار 1
سفينه سليمانى ( سفرنامه سفير ايران به سيام ) ( فارسى )
پيشگفتار چند سال قبل كه اينجانب براى تهيه متون فارسى كه در نظر بود جزء مجموعهء ايرانشناسى دانشگاه اصفهان انتشار يابد به كتابخانه موزهء بريتانيا مراجعه نموده بودم آقاى مرديث اون ( Meredith Owen ) رئيس وقت دايره مخطوطات شرقى در ميان نسخههائى كه براى اين كار توصيه كردند از « سفينهء سليمانى » نام بردند و اظهار داشتند كه به نظر ايشان حيف است چنين سند معتبرى در بوته فراموشى باقى بماند و بسيار بجا خواهد بود اگر براى چاپ آن اولويت قائل گرديم . نسخه مزبور در كاتالگ كتابخانه چنين معرفى شده بود : « سفينه سليمانى يا داستان سفارت محمد حسين بيك سفير شاه ايران ( شاه سليمان صفوى ) نزد پادشاه سيام در سالهاى 1096 - 1098 ه . ق ( 86 - 1685 ميلادى ) با گزارشى از اوضاع دربار و كشور سيام توسط محمد ربيع بن محمد ابراهيم 1590 ورق . نسخه حوالى سال 1700 ميلادى استنساخ گرديده است . . . اين نسخه در تاريخ 13 - اكتبر 1908 ميلادى از آقاى ى . ديويد ( Y . David ) خريدارى شد . » با مراجعه به سفينه سليمانى دريافتم كه علاوه بر گزارش هيأت نمايندگى ايران در سيام كه موضوع اصلى آن است اين نسخه حاوى اطلاعات بسيار ذيقيمتى از وضع ايرانيان در آن كشور مىباشد و مطالب بسيار جالبى نيز درباره حيات اجتماعى و اقتصادى مردم و اقوام خاور دور مثل چين و ژاپن و فيليپين و سيلان و هندوستان و غيره ذكر مىكند كه كمتر در جائى يافت مىشود . باوجوديكه صفحه آخر نسخه كه معمولا حاوى اطلاعاتى از قبيل تاريخ و محل نگارش و نام نويسنده و غيره مىباشد آب ديده و خوانده نميشود ولى كهنگى كاغذ و تذهيبات و خصوصا رسم - الخطى كه به كار رفته قدمت نسخه را نشان ميدهد و به نظر ميرسد كه همانطوريكه در كاتالگ نوشته شده متعلق به قرن 12 هجرى باشد . اما مسلما نسخه اصلى