اينك برگرديم به داستان تانا : آن را چنين توصيف مىكنم كه در سوى مغرب و شمال آن درياى تاباچى قرار دارد كه به سوى چپ چون پيش روى به پاره‌اى از درياى سياه مىرسى و حتى به استان منگلريا « 1 » . چون از تانا و كرانه‌هاى مذكور تا سه منزل در خشكى پيش روى به ناحيه‌اى مىرسى به نام بىبردى « 2 » كه به معنى « خداداد » است و او پسر چرتهاى « 3 » است كه به معنى دوازده خان اردو است . وى روستاهاى بسيارى دارد كه به هنگام نياز از آنها تا هزار اسب هم مىتوان گرفت و داراى چراگاههاى نيكو و بيشه‌هاى خرم و رودهاى بسيار است . بزرگان اين پيرامون از راهزنى و بريدن راه كاروانيانى كه از دشتهاى آن حدود مىگذرند ، روزگار مىگذرانند . اينان اسبانى نيكو دارند و سواركارانى دلير و باهوشند ، ولى چهره‌هاشان گرفته و اخمالود است . غلات و گوشت و عسل دارند و شراب ندارند ، آن سوتر ايشان سرزمينى است با زبانهاى گوناگون كه با هم چندان فرقى ندارند و عبارتند از اليپهه « 4 » و تاتاركوسيا « 5 » و سوباى « 6 » و چرتهاى و آس آلانى « 7 » . كه در گذشته از گروه اخير سخن گفتم . اينان تا مسافت دوازده منزل پشت سر هم ساكنند و به منگرليا مىرسند كه با كيتاچى « 8 » كه نزديك كوه قفقاز است و نيز پاره‌اى از گرجستان و درياى سياه و كوههايى كه از سرزمين چركسها مىگذرد هم‌كران است و بر يك سوى آنجا رودى مىگذرد به نام فاسو « 9 » كه آن سرزمين را دور مىزند و به درياى سياه مىريزد . صاحب اين ولايت كه بنديان « 10 » نام دارد دو شهر بارودار در كرانهء درياى سياه دارد ، يكى به نام واتى « 11 » و ديگرى سواستوپول « 12 » و از اينها گذشته بسيارى آباديها و دژها دارد . اين سرزمين سنگلاخ است و بىحاصل و جز گاورس حاصلى ندارد . نمك را از كافا مىآورند . مردمش اندكى پارچه مىبافند كه هم خشن است و هم بىبها . اينان مردمى چون جانورانند . براى اثبات اين امر مىگويم كه من

--> ( 1 ) . Mengleria ( 2 ) . Biberdi شايد بيك‌وردى ( باىوردى ) باشد كه مقصود از بيك همانا بغ فارسى باستان است به معنى خدا . - م . ( 3 ) . Cheuertihei شايد جزء آخر آن همان بيك ( باى ) است . - م . ( 4 ) . Elipehe ( 5 ) . Tatarcosia ( 6 ) . Sobai ( 7 ) . As Alani ( 8 ) . Caitacche ( 9 ) . Phaso ( 10 ) . Bendian ( 11 ) . Vathi ( 12 ) . Seuostopoli