محمد معصوم البكري ( نامى )
311
تاريخ سند ( تاريخ معصومى ) ( فارسى )
ص 113 ، س 18 : بر كنار خانواه سه گروهى جنوبى بلده تهته « 1 » نزول نمود : تاريخ طاهرى ( ص 72 - 73 ) آورده كه شاه بيگ باغبان را تاراج كرده ، از همان روى آب كه طرف قندهار است مقابل تهته بر خانواه يعنى نالهء آب كه دريا خان براى آبادانئ پرگنه ساكوره و زمين ديگر در دامن كوه و احاطه شهر كنده بود فرود آمد . شب در آنجا بموجب ناله مذكور و ماندگى راه دراز مكث كرده علىالصباح مستعد قتال گرديد . دريا خان بجام فيروز گفت : اين بلا بر ما نياورديد بلكه تيشه بر پاى خود زديد . جام فيروز نصيحت او را گوش نداشته بفراغ خاطر در خانه نشست و دريا خان با جماعت موافق سوار شده سه پاس روز با لشكر مغول مقابله كرد ، و بعد ازان ناوك كارى در گلو خورده شهيد شد و كسى از جامان روبروى لشكر مغول نگشت . از احوال تاريخ طاهرى واضح مىشود كه خانواه در شمال بلده تهته بود و نه در جنوب آن ، چنان كه مير معصوم گفته . نيز بيان مير معصوم ( س 19 ) كه « دران ايام بيشتر دريا از جانب شمالى تهته جارى مى بود » خلاف واقع مىنمايد « 2 » . بايد كه بجاى « شمالى » كلمه « جنوبى » فرض كنيم ، زيرا كه يك خركارهء ضعيف نمىتواند درياى سند را عبور كند و لو در موسم زمستان كه آب پائين باشد ( محرم 927 دسمبر 1520 ) . از بيان تاريخ طاهرى واضح است كه شاه بيگ از ترعه خانواه عبور نمود و نه از دريا . ص 114 ، س 2 : القصه در يازدهم محرم الحرام سنه ست و عشرين و تسعمايه
--> ( 1 ) و در بيگلار نامه ( ص 15 ) نيز آمده كه : نواب شاه بيگ ارغون از دار الملك قندهار با لشكر بسيار و پهلوانان نامدار عزيمت ديار سند كرده با عظمت و شكوه از راه كوه مقابل تهته رسيده از آب مهران عبور نمود و در موضع سامويه با دريا خان كه يكى از امرايان جام نظام بود و ( ص 16 ) بمردانگى و فرزانگى و سردارى انصاف داشت مصاف داد . آخر كار دران كارزار دريا خان مذكور بدست عساكر مغول دستگير شده مقتول گرديد . ( 2 ) مآثر رحيمى ( ج 2 ، ص 290 ) صريحا دارد : « دران ايام بيشتر دريا از جانب جنوبى تهته جارى مىبود » اگر چه بقيهء احوال را بر وفق معصومى و در همان عبارت بيان نموده .