محمد معصوم البكري ( نامى )
262
تاريخ سند ( تاريخ معصومى ) ( فارسى )
پس بر وفق مسعودى در ميان ديبل و مصب مهران مسافت دو روزه يا دوازده فرسنگ بر وفق بيرونى بوده . لهذا اگر شاكره ( حالا ميرپور ساكره ) را با لاهرى بندر يا لوهرانى مشخص كنيم ، تعيين ديبل خيلى سهل مىشود . چونكه فاصله به خط مستقيم در ميان ساكره و گسرى بندر تقريبا دوازده فرسنگ يا 36 ميل مىشود ، بايد كه موقع بندر ديبل را همين جا فرض كنيم . ايليت نيز موقع ديبل را نزديك كراچى قرار داده است ، اگر چه او دلائلى ديگر پيش آورده . در ميان گسرى بندر و كلفتن ( notfilC ) مقبره ايست باسم مقبرهء عبد اللّه شاه كه عامه گويند با لشكر اسلام براى فتح سند آمده بود . همانا آن قبر عبيد اللّه بن نبهان است كه حجاج او را قبل از بديل بن طهفه براى تسخير ديبل فرستاده بود ( بلاذرى ، فتوح البلدان ، ص 435 - 36 ) . اين است خلاصهء كلام ما . نويسندگان اوروپى به ظن خود تخمين زده اند . هيگ موقع ديبل را بخرابههاى كاكر بكيره نزديك ميرپور ساكره قرار داده است ( كتاب مذكور بالا ، صص 46 - 47 ) . امّا احتمال قوى است كه اين جايگاه لاهرى بندر بوده . و راورتى ( dniS fo narhiM ، حاشيه 236 ، ص 317 ، حاشيه 468 ، 468 ) آن را در نزديكى پير پتهه نهاده است و درين نظريه با صاحب تحفة الكرام مطابقت دارد ، زيرا كه او شيخ پتهه را در دو سه جا ( ج 3 ، ص 247 ، 252 ) « ديولى » خوانده است ، و در صفحه 254 گويد كه « مخفى نماند كه بندر لاهرى كه در قديم زمان به بندر ديبل اشتهار داشته غريب شهرى مسكن اشراف كرام و افاضل ايام بوده . اكنون از چند سال ( يعنى قبل از 1181 ه سن تاليف تحفة الكرام ) بسبب حوادث دار معه ديار معدوم ، و تتمه آباديش منتقل زمين محاذى دهاراجه است » . مهما يكن اين بحث طوالت دارد و محتاج تحقيق زيادى است و ما آن را بموقع ديگر عقب مىاندازيم ، و در كتاب خود « سند تحت سيطرة عرب » مقالهاى مبسوط بر آن خواهيم نوشت .