استفاده و استفاضهء علوم مشغوف . در علم منقول مهارتى تمام داشت . « 1 » با وجود تقلد قلادهء حكومت هر سبق كه مىخواند آن را به فارسى تقرير نموده در قيد كتابت مىآورد . و كاتب قريب ده جزو كه ميرزا مومى اليه بدست خط خود بعضى سبقهاى خود را فارسى تقرير نموده تحرير كرده بود ( f . 146 a ) در كتب خانهء قاضى دته سيوستانى در حينى كه در حوزهء درس ايشان تحصيل علم مىنمود ديده بود ، و شايد كه تا حال بدست اولاد قاضى مرحوم آن اوراق موجود باشد . و ميرزا مشار اليه « 2 » اشعار را نيكو مى فهميد و گاه گاه از نتائج طبع او ابيات موزون سر مىزد ، و سپاهى تخلص مىكردند ، چنانچه راقم حروف بعضى ازان بدست خط او يافته بود و در ذيل اين سطور « 3 » مرقوم نموده « 4 » . و در جميع قضايائى كه واقع مىشد رجوع بشرع شريف مىفرمود . و بسادات و مشايخ و علماء در غايت ادب و تعظيم پيش مىآمد ، و در وظائف و ادارات اين فرقه دقيقه نامرعى نميگذاشت ، و بهر كس فراخور حال او رعايت مىكرد . و ضبط و ربط مملكت را كما ينبغى نموده دست تعدئ قوى را بر ضعيف كوتاه ساخته بود ، و بر احدى حيف و تعدى را روادار نبود . سياست ملكى را بر وجه اكمل بظهور مىآورد . و سى و چهار سال بر مسند حكومت نشست . و در اوائل حال از قندهار در « 5 » ملازمت « 6 » فردوس مكانى بابر پادشاه در كابل مشرف گشته ، دو سال در ملازمت پادشاه گذرانيده « 7 » و پادشاه هميشه ( f . 146 b ) تحسين او مىفرمودند ، و مىگفتند كه : شاه حسن بيگ براى نوكرى و ملازمت نيامده ، بلكه از براى آموختن آداب و قواعد سلطنت آمده . در مدت حيات دو منكوحه در سلك ازدواج كشيده : يكى ماه بيگم

--> ( 1 ) اين جمله در م موجود نيست ( 2 ) اين جمله در م موجود نيست ( 3 ) ف : مسطور ( 4 ) در همه نسخ اين اشعار مفقود است ( 5 ) م : به ( 6 ) م زياد دارد : حضرت ( 7 ) م ندارد : در كابل مشرف الخ