مىشد . پس از مرگ مرتضى قلى خان سعد الدولهء دوم در 1323 يا 1324 در بلوچستان محمد خان اسعد الدولهء ثانى حكومت بلوچستان را به تنهايى عهده‌دار شد . ( 493 ) - غلامحسين خان بهجت الدوله - سردار مجلل بعد - و گوهر تاج خانم ( « خانم سعد الدوله » ) سه فرزند داشتند : حسين خان افتخار نظام كه دختر خالهء خود زهرا خانم دختر زين العابدين خان اسعد الدوله را در عقد خود داشت . نصرت خانم كه به همسرى پسر خالهء خود على اكبر خان سالار اسعد درآمد ؛ و فاطمه خانم كه مرگ فرصت ازدواج به او نداد . هرسه اين برادر و خواهرها در جريان اپيدمى آنفلوانزا در سال پايان جنگ جهانى اول - 1918 ميلادى ، برابر با 1336 ه . ق . 12997 خورشيدى - در عرض يك هفته بر اثر ابتلاء به آنفلوانزا وفات يافتند . مىگويند تلفات يكسال اپيدمى آنفلوانزا اسپانيايى در آن سال در جهان بسيار بيش از تلفات چهار سال جنگ جهانى بود . ( 494 ) - به عنوان مثال به شرح وقايع اتفاقيه در ولايات ايران طبق گزارشات آوريل و مه 1908 ( تقويم روسى برابر با 4 آوريل تا 13 ژوئن تقويم غربى ، 12 ربيع الاول ، 13 جمادى الاول 1326 ) گزارش وزيرمختار دولت تزارى روسيه در تهران به وزارت خارجهء آن كشور در كتاب نارنجى ، جلد اول ، ص 224 - 223 مراجعه فرمائيد . ( 495 ) - به مناسبت اينكه سركردگان قيام كرمان يعنى رفعت نظام ميرزا حسين خان رئيس نظميه ، و ساير همدستانشان به « سلاطين عشره » معروف بودند ، و يحتمل ادعاهايى هم داشتند ، عوام بم شعرى براى رفعت نظام ساخته بودند كه يك بيتش اين بود : « ت ر كه گفته شابشى - از پرك چشمت وابشى ؟ » كه ت ر به معنى تو را ، و پرك به معنى نيم است و معناى بيت مىشود : « چه كسى به تو گفته است كه شاه بشوى و در نتيجه نصف چشمت را از دست بدهى ؟ » آيا از اين شعر مىتوان نتيجه گرفت كه كور شدن چشم رفعت نظام در زد و خوردهاى هنگام قيام اتفاق افتاده است ؟ ( 496 ) - ميرزا آقاسم مخفف ميرزا آقا قاسم منظور رفعت نظام است . ( 497 ) - منظور محمد خان اسعد الدوله دوم پسر زين العابدين خان اسعد الدوله و على خان اكرم السلطنه پسر ابراهيم خان ميرپنجه است . ( 498 ) - تاريخ بيدارى ايرانيان ، ص 218 - 217 . ( 499 ) - پس از آنكه ميرزا حسين خان عدل السلطنه در 1326 به سالار نصرت و بعد به سردار نصرت ملقب گرديد ، لقب عدل السلطنه به پسر ديگرش ميرزا عبد اللّه خان داده شد . ( 500 ) - همسر مرحوم مرآت السلطنه يعنى مرحومهء والدهء محسن خان مرآت اسفنديارى خواهر مرحوم سهام السلطان بيات و خواهرزادهء مرحوم دكتر مصدق بود . ( 501 ) - روزنامهء خاطرات اعتماد السلطنه ، به كوشش ايرج افشار ، اميركبير ، تهران ، 1356 ( 2536 ) ، يادداشتهاى مورخ جمعه 16 شعبان ، ص 935 - 934 - و سه‌شنبه 20 شعبان ، ص 936 ، و شنبه 9 رمضان 1311 ه . ق . ، ص 939 . ( 502 ) - فرماندهان كرمان ص 168 . ( 503 ) - تاريخ وزيرى ، ص 657 . ( 504 ) - فرماندهان كرمان ، ص 168 . ( 505 ) - منظور ميرزا مهدى خان مدير الملك اول ، متوفى به 1318 يا 1319 ، نياى خانوادهء كلانترى كرمان است . ( 506 ) - يك كلمه خوانده نشد . ( 507 ) - منظور مرحوم سليمان خان بهجت الدوله نياى خاندان عامرى و ابو عامرى بم است . ( 508 ) - احتمالا ميرزا محمد حسن خان مشرف همان نويسندهء نامه‌هاى موضوع اسناد 143 و 144 است . ( 509 ) - يك كلمه خوانده نشد . ( 510 ) - قلعهء ناصريه ، همان قلعهء فهرج - ايرانشهر فعلى - است كه در حكومت عبد الحميد ميرزا ناصر الدوله فرمانفرما مركز بلوچستان شد و قلعهء آنجا بنام وى قلعهء ناصريه خوانده مىشد .