عبد الرضا سالار بهزادى

392

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

يادداشتهاى بخش چهارم : 1315 تا 1317 ( 381 ) - محمود خان علاء الملك طباطبائى حاكم ايالت كرمان و بلوچستان از 1319 تا 1320 ه . ق . دربارهء وى بعدا توضيح بيشترى داده خواهد شد . ( 382 ) - سردار عزيز اللّه ميرزا ظفر السلطنه پسر جلال الدين ميرزا پسر پنجاه و هشتم فتحعلى شاه از افسرانى كه توسط افسران اتريشى تعليم يافته بود . از برگزيدگان و بركشيدگان ميرزا حسين خان مشير الدولهء قزوينى ؛ مدتى حكومت خلخال را داشت ، و فوج خلخال هميشه ابو ابجمعى وى بود و از مالكين و ثروتمندان عمدهء خلخال گرديد ؛ دوبار حاكم كرمان شد مرتبهء اوّل از آخر 1320 تا اوايل 1322 و مرتبهء دوم در 1323 . در دومين دوران حكومتش در كرمان بود كه حاج ميرزا محمد رضا مجتهد را كه مورد توجه و احترام قاطبهء مردم بود به چوب بست و اين عمل وى از عوامل تسريع‌كنندهء به ثمر رسيدن انقلاب مشروطيت به شمار مىآيد . در سال 1325 ه . ق . در كابينهء حسينقلى خان نظام السلطنهء ما فى مدتى كوتاه وزارت جنگ يافت و چندى نيز حكومت تهران را داشت . اشارهء متن به نخستين مرتبهء حكومت ظفر السلطنه در كرمان است . ( 383 ) - علينقلى ميرزا ركن الدوله پسر ارشد محمد تقى ميرزا ركن الدوله پسر محمد شاه قاجار كه ابتدا لقب عين الملك داشت و پس از مرگ پدر در 1318 ه . ق . لقب پدر يعنى ركن الدوله گرفت . وى در 1321 حكومت خراسان يافت و در 1322 به حكومت كرمان منصوب شد كه اين حكومت وى نيز تا 1323 بيشتر دوام نيافت . در 1330 كه اغتشاشاتى به دنبال اقدامات روسيه جهت استقرار مجدد محمد على شاه مخلوع بر تخت سلطنت در مملكت به وقوع پيوست و در مشهد مقدس منجر به ورود قواى روس به شهر و به توپ بستن حرم مطهر امام رضا ( ع ) گرديد ركن الدوله در خراسان حكومت داشت و پس از اين غائله از حكومت معزول شد . ( 384 ) - ولى خان فرزند محمد اسمعيل خان وكيل الملك اول برادر مرتضى قلى خان وكيل الملك ثانى ؛ كوتاه زمانى حكومت بم و بعد از 1320 اندك زمانى حكومت بلوچستان را برعهده داشت . وى بعد از مشروطيت لقب سالار مفخم داشت . ( 385 ) - دورهء كامل صور اسرافيل ، نشر تاريخ ايران ، 1361 شمارهء 6 ، پائيز 1325 ه . ق . ، ص 6 . ( 386 ) - منظور همان احتشام الوزاره مهندس وزارت خارجه و كميسر كميسيون مرزى 1313 است . ( 387 ) - منظور مال و شتر است . ( 389 ) - انار از توابع شهرستان رفسنجان بر سر راه رفسنجان - يزد ، حدود دويست كيلومتر شمال غربى كرمان ، يكصد و پنجاه كيلومتر جنوب شرقى يزد . ( 390 ) - سفرنامهء بلوچستان علاء الملك به كوشش سيف اللّه وحيدنيا ، انتشارات وحيد تهران 1364 ، ص 27 - 26 . ( 391 ) - برادر مهد عليا زن مظفر الدين شاه مادر خانم فخر الدوله ، مادر دكتر على امينى . ( 392 ) - خواهر تنى محمد على ميرزا وليعهد - محمد على شاه بعدى - از امّ الخاقان دختر ميرزا تقى خان اميركبير و عزت الدوله دختر محمد شاه . ( 393 ) - سفرنامهء سايكس ، ص 306 . ( 394 ) - همان ، ص 362 . ( 395 ) - رجوع كنيد به اسناد 85 و 86 . ( 396 ) - سفرنامهء سايكس ص 144 .