( 230 ) - رودبار جيرفت منطقه‌اى ما بين جيرفت و كهنوج و بلوچستان و گلاشكرد ؛ اينك از بخشهاى تابع شهرستان كهنوج ؛ قبلا خود كهنوج يا شيخ‌آباد مركز رودبار به شمار مىرفت ؛ هامون جازموريان در اين منطقه واقع است و قسمت عمده‌اى از آب زراعى اين منطقه از رودخانهء هليل و شاخه‌هاى آن تأمين مىگردد . ( 231 ) - بهجت الملك اسد اللّه خان - سردار معتضد بعدى - امير تومان پيشكار و رئيس قشون فرمانفرما و در يكى دو نوبت نيز در غياب فرمانفرما بعنوان نايب الايالهء وى در كرمان خدمت نمود . بهجت الملك بعد از حكومت كرمان نيز پيشكارى عبد الحسين ميرزا فرمانفرما را برعهده داشت و پس از تبعيد فرمانفرما به عراق در 1317 ، بهجت الملك كارهاى وى را در تهران سروسامان مىداد و در حكومت فرمانفرما در كرمانشاه نيز نيابت وى را برعهده داشت . بعدها پسر بهجت الملك داماد فرمانفرما شد و يكى از دخترهاى فرمانفرما ماه سيما خانم از همسر شيرازى فرمانفرما را به زنى گرفت . ( 232 ) - علت اين امر كه فرمانفرما به اسعد الدوله پيشنهاد مىكند فيصلهء كار جنيد را تا فصل پائيز معوق بگذارد اين است كه آن هنگام يعنى رمضان 1313 كه اسعد الدوله به كار كميسيون سرحدى اشتغال داشت مقارن با برج اسفند بوده و تا پايان كار كميسيون سرحدى فصل گرماى سخت بلوچستان شروع مىشد و پرداختن به كار جنيد كه احتمالا مستلزم اردوكشى و جنگ بوده است در فصل گرماى بلوچستان عملى نمىبود . ( اوّل رمضان 1313 ه . ق . - نهم اسفند ماه 1274 ه . ش . ) نكتهء ديگر كه قابل توجه است تحريكاتى است كه براى اغتشاش در منطقهء بلوچستان در آن موقع حساس به عمل مىآمد . به پانويس 191 مراجعه شود . ( 233 ) - اصل مطابق سبك نگارش اعداد در آن زمان : 204 . ( 234 ) - افراز ( Afraz ) : در منطقهء بم و نرماشير دو مكان به نام افراز خوانده مىشوند : يكى در ده كيلومترى بم و در اول آبادى بروات يا به اصطلاح محلى براكه « افرازبرا » خوانده مىشود و ديگرى در وسط جلگهء نرماشير كه به « افراز نرماشير » معروف است . افراز نام خاص نيست ، بلكه يك پديدهء زمين‌شناسى است . بدين ترتيب كه در يك جلگهء مسطح به ناگهان تمام سطح جلگه در ارتفاع پايين‌ترى قرار مىگيرد . احمد على خان وزيرى در كتاب جغرافياى كرمان در شرح منطقهء نرماشير چنين مىنويسد : « از عجايب اين بلوك اينكه در وسط صحراى نرماشير به قدر عرض آن صحرا كه هشت فرسخ متجاوز است ، بىآنكه چيزى بالا برود دويست ذرع صحراى آن پست مىشود و آنجا را افراز گويند . نامه‌نگار جز آنجا در هيچ مملكت نديده و نشنيده‌ام و اين افراز در ميانهء قريهء موسوم به برج معاذ و قراء ريگان است . ( جغرافياى وزيرى ، ص 104 ) ( 235 ) - شهيكى از طوايف بلوچ ساكن حدود ايرانشهر و قسمت غربى بلوچستان و منطقهء نرماشير . ( 236 ) - يك كلمه خوانده نشد . ( 237 ) - سلطان‌آباد از قراء معتبر منطقهء پشت رود ريگان بخش نرماشير شهرستان بم كه متعلق به اسعد الدوله بود . ( 238 ) - سند 59 . ( 239 ) - منظور شفاها و زبانى است . ( 240 ) - در مورد « باد گرم » توضيح آنكه در مناطق بم و نرماشير و غرب بلوچستان در غالب اوقات سال و بيشتر از حدود اوايل اسفندماه تا نيمه‌هاى ارديبهشت بادى از طرف جنوب غربى اغلب به صورت توفان مىوزد كه بادى گرم و همراه با شن و خاك فراوان است و بزرگترين آفت كشاورزى در آن منطقه بشمار مىرود و به « باد گرم » و در نرماشير به « باد كوه » ( چون طرف جنوب غربى نرماشير را ارتفاعاتى از رشته كوههاى جبال بارز گرفته است ) معروف است . ( 241 ) - اصل مطابق سبك نگارش معمول زمان : توب . ( 242 ) - طايفهء ياراحمد زهى از طوايف عمدهء بلوچستان در ناحيهء سرحد و حدود مرز بين بلوچستان ايران و بلوچستان پاكستان . ياراحمد زهيها از طوايف نافرمان و مشكل‌آفرين بلوچستان بودند كه بارها با طغيان خود چه بر عليه استعمار انگليس و چه به علت تحريكات مأمورين انگليسى و چه بر عليه ظلم و جور حكام وقت منطقهء بلوچستان را به