عبد الرضا سالار بهزادى
243
بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )
محض رفع عذر شما ، شرحى عليحده به مقرب الخاقان اسد اللّه خان سرهنگ نوشته فرستادم [ كه ] هرقدر لازم است از سوارهاى ابو ابجمعى خود همراه قسط شما فرستاده كه ان شاء اللّه به سلامتى . . . 166 در شهر تحويل دهند ، اگرچه به حمد اللّه نهايت انتظام حاصل است و لزوم به اينها نيست ؛ اما محض رفع عذر از شما مخصوصا به سرهنگ شرحى نوشته فرستادم . ان شاء اللّه به زودى قسط را ارسال داريد . همه روزه سلامت حالات را اطلاع دهيد . بندگان جناب جلالتمآب اجل آقاى مؤتمن الملك دام اقباله همين چند روزه وارد كرمان خواهند شد . واقعا از شما خيلى بعيد است اظهار اين مطالب . زياده زحمت است . » سجع مهر پشت نامه : « رفيع » . 46 يادداشت ضميمهاى است همراه نامهء بالا بدون مهر و بدون تاريخ ، به شرح زير : « اين مسئله را در دوستى به شما محرمانه زحمت مىدهم كه در عالم اتحاد و دوستى به شما از هيچ جهت كوتاهى نكردهام و آنچه لازمهء همراهى با شما بوده به عمل آمده است ، ولى « گر گدا كاهل بود تقصير صاحبخانه چيست ؟ » در بعضى موارد [ تنبلى ؟ ] خوب نيست . ديگر عجالتا [ ؟ ] من آنچه شرط بلاغ است با تو مىگويم . آمدن خود شما به شهر اولى و بهتر است و خيلى ثمرها دارد . زياده زحمت نمىدهم . » دربارهء سبك نامهنگارى عموما و مراسلات دولتى خصوصا در زمان قاجاريه ، شايد ذكر اين نكته ضرورى باشد كه معمولا در هرپاكت مراسله ، يك فقره نامه كه پيرامون مطالب كلّى و يا مطلبى خاص از جمله مطالب مورد نظر در آن بحث مىشد نوشته شده و بعد دربارهء هرفقره كار ديگر يادداشت مانندى ضميمهء همان نامهء اول مىگشت و به اين ترتيب در هرپاكتى معمولا ، دو يا چند كاغذ بود . به طور معمول در نامهء اصلى عنوانات طرف گيرنده با آبوتاب و تمام و كمال نوشته مىشد ، امّا در يادداشتهاى ضميمه عنوانها مختصر مىشدند و يا اصلا يادداشت بدون عنوان شروع مىشد . علل اين سبك نامهنگارى را چند مسئله مىتوان شمرد . منجمله بسيارى اوقات لازم مىشد كه عين نوشتهء نويسندهء نامه را دربارهء مطلب خاصى به نظر كس يا كسانى ديگر برسانند و يا به جايى ديگر بفرستند ؛ در اين حالت مىتوانستند تنها يادداشتى را كه مربوط به موضوع مورد نظر بود ارسال دارند ، بىآنكه مطالب ديگر به نظر طرف ثالث برسد . و نيز اين سبك نامهنگارى به نويسنده امكان مىداد كه تا زمان ارسال پاكت ، هرمطلبى را كه بعد از نوشتن نامهء اول به خاطر مىآورد و يا موضوع تازهاى اگر پيش مىآمد ، در يادداشت جديدى اضافه كند بىآنكه در نامهء نخست دست برده شود و يا چيزى به آن افزوده گردد . در بسيارى اوقات نيز در جواب گفتن به مطالب مراسلات ، جواب هر يادداشتى را تعليقهاى در زير يا حاشيهء همان يادداشت مىنوشتند و براى نويسندهء همان يادداشت بازپس مىفرستادند ؛ البته اين امر در پاسخگويى به مراسلات كسى كه از حيث مقام و رتبه و موقعيت پائينتر از جواب گوينده بود صورت مىگرفت .