( 265 ) - در نوشتهء گلد اسميد نام خان كلات در آن زمان خداداد خان ذكر شده است . ( 266 ) - يكصد سند تاريخى دوران قاجاريه ، سند شمارهء 95 ، صص 202 - 201 . ( 267 ) - تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس ، ج 3 ، ص 981 . ( 268 ) - لرد كلارندون ، جرج ويليام فردريك ويليرز ، چهارمين لرد كلارندون از خاندان ويليرز . ( George William F . Villiers , 4 th Earl of Clarendon ) ، 1874 - 1800 ، دولتمرد انگليسى ، مهردار سلطنتى در كابينهء ملبورن ( 41 - 1839 ) ؛ وزير خارجه در جريان جنگ كريمه ( 58 - 1853 ) ؛ و نيز در دو نوبت ديگر ( 70 - 1868 و 66 - 1865 ) . ( 269 ) - لردميو ، ريچارد سوث ول بورك ( Richard Southwell Bourke , Earl of Mayo ) ، دولتمرد انگليسى ؛ فرمانفرما و نايب السلطنهء هند انگليس از 1869 تا 1872 . ( 270 ) - لرد نورثبروك ، توماس جرج بيرينگ ( Thomas George , 1 st Earl of Northbrook ) 1904 - 1826 ؛ از نوادگان سرفرانسيس بيرينگ ( 1810 - 1740 ) - از مديران شركت هند شرقى . لرد نورثبروك از 1872 تا 1876 نايب السلطنهء هند بود . ( 271 ) - سر نويل چمبرلن Sir Neville Bowles Chamberlain 1902 - 1820 ، افسر برجستهء انگليسى در هندوستان ؛ در جنگ افغانستان ( 1842 - 1839 ) شركت داشت ؛ در سال 1877 به درجهء ژنرالى ، و در 1900 به فيلد مارشالى رسيد . ( 272 ) - لرد سالزبورى ، رابرت آرتور تالبوت گاسكوين - سسيل Rabert Arthur Talbot Gascoyne - Cecil , 3 rd 3 rdMarquis of Salisbury ، 1903 - 1830 ، دولتمرد انگليسى از خاندان كهن و اشرافى و متنفذ سيسيل ؛ وزير امور هند ( 78 - 1874 و 67 - 1866 ) وزير خارجه ( 1878 ) ؛ نخست وزير و وزير خارجه ( 1902 - 1895 و 92 - 1886 و 86 - 1885 ) ؛ از كهنه‌پرستان متعصب و از امپرياليستهاى محافظه‌كار . ( 273 ) - اتحاد مثلث ، يا اتحاد سه امپراتور ( Three Emperors'League ) اتحاد همكارى ديپلوماتيك بين روسيه ، اتريش ، و آلمان كه به ابتكار بيسمارك پس از جنگ فرانسه - آلمان در 1871 و به منظور منزوى ساختن فرانسه و حفظ صلح در شرق اروپا در 1873 بوجود آمد . ( 274 ) - تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس ، ج 3 ، ص 1120 ، به نقل از زندگينامهء لرد سالزبورى به قلم دخترش ليدى سسيل . ( 275 ) - معاهدهء سن استفانو Treaty of San Stefano معاهدهء متاركهء جنگى كه در محلى به همين نام در نزديكى استانبول در 1878 بين دولت روسيهء تزارى و عثمانى امضاء گرديد . ( 276 ) - در جريان كنفرانس برلن ، انگلستان جزيرهء قبرس را با موافقت دولت عثمانى كه مالك آن جزيره بود ، ابتدا با اين شرط كه به محض رفع تهديد ارتش روسيه نسبت به متصرفات عثمانى در خاور نزديك ، آن جزيره را تخليه كند اشغال كرد ؛ اشغالى كه بعدا به صورت دائم درآمد . انگليس موافقت عثمانى را با اين امر با تسليم اولتيماتومى چهل و هشت ساعته كه طى آن تهديد شده بود در صورت عدم موافقت عثمانى با اشغال قبرس توسط انگليس طى چهل و هشت ساعت ، انگلستان از مخالفت با معاهدهء سن استفانو اجتناب خواهد كرد به دست آورد . كليهء اقدامات و مذاكرات مربوط به اين امر در اختفاى كامل صورت گرفت و با اعلام مطلب در جريان كنفرانس برلن دول بزرگ ديگر در برابر عمل انجام شده قرار گرفتند . ( 277 ) - ممكن است اين ايراد بر نگارنده وارد آيد كه در پرداختن به تاريخ بلوچستان ، اطالهء كلام با شرح و بسط صحنهء سياسى اروپا و حتى در پرداختن به مسئله افغانستان بىمورد مىنمايد ، امّا علت وارد شدن در اين بحث ارتباط بسيار نزديك مطالب با يكديگر است و نيز قصد نشان دادن اين مطلب كه چگونه سياستهاى اروپايى به تدريج به سوى شرق كشيده شدند و مناطق آسياى مركزى و جنوبى ناگهان خود را در كوران رقابتهاى استعمارى يافتند ؛ و اينكه چگونه سرزمين افغانستان به صورت نقطهء برخورد دو امپراتورى بزرگ زمان و صحارى سوزان بلوچستان به صورت ديوار دفاع