عبد الرضا سالار بهزادى

169

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

اين مرزوبوم وقف نمود . بارى ، در ميان اقوام و بستگان سعد الدوله دو برادر بودند كه به واسطهء رشادت و ذكاوتشان سخت مورد توجه ابراهيم خان قرار داشتند و به همين سبب احساس حسادت و رقابتى پنهانى بين آن دو از يك سو ، با عباس خان خواهرزاده و داماد سعد الدوله كه خود را وارث و جانشين به حق ابراهيم خان مىپنداشت از سوى ديگر وجود داشت و اين مخالفت و رقابت چنان كه گذشت پس از مرگ ابراهيم خان علنى شد . عباس خان از رقبا پيش افتاد ، امّا به هنگامى كه حكم پيروزى خود را در رقابت با دو برادر از كرمان به بم مىبرد از اسب فروافتاد و جان سپرد . اين دو برادر زين العابدين خان ، و ابراهيم خان پسران غلامرضا اسماعيل و صفيّه دختر عمهء ابراهيم خان بودند كه داستان چگونگى ازدواج غلامرضا و صفيه را قبلا اشاره كرديم . صفيه و غلامرضا داراى سه پسر بودند : زين العابدين خان ، ابراهيم خان ، و آقا محمد اسماعيل . دو برادر نخستين كه از شجاعت و از زور بازوى آنها داستانهايى شگفت‌آور و افسانه‌وار و غيرقابل باور نقل مىشود ، 333 در خدمت ابراهيم خان سعد الدوله به جرگهء سپاهيان و به خدمت ديوان درآمدند و آقا محمد اسماعيل به كسب و تجارت در شهر بم مشغول شد . فيروز ميرزا فرمانفرما در سفرنامهء بلوچستان خود در 1297 از ابراهيم خان به عنوان نايب الحكومهء بمپور - از جانب ابراهيم خان سعد الدوله - نام مىبرد كه در آن زمان درجهء سلطانى داشته است ( ص 23 سفرنامهء فيروز ميرزا ) . در جلد سوم تاريخ منتظم ناصرى ضمن فهرست صاحب‌منصبان نظامى در سال 1300 ه . ق . - يك سال قبل از مرگ سعد الدوله - از زين العابدين خان با منصب سركردگى به عنوان فرماندهء سوار و جمازّه سوار نرماشيرى و ريگانى ياد شده است . 334 پس از مرگ سعد الدوله در 1301 و نيز كشته شدن عباس خان در همان سال ، امور بم و نرماشير به ولى خان پسر محمد اسماعيل خان وكيل الملك اوّل و امور بلوچستان به زين العابدين خان با مشاركت و معاونت برادرش ابراهيم خان واگذار شد . يادداشتى به تاريخ ربيع الثانى 1302 از عبد الحميد ميرزا ناصر الدوله خطاب به ولى خان « ضابط بم و نرماشير » در دست نگارنده است كه در آن ناصر الدوله سفارش « رعايت احوال صباياى مرحوم سعد الدوله و اولاد مرحوم سعد الدوله و اولاد مرحوم عباس خان سرتيپ « را نموده و دستور داده است تا معادل مواجب آنها از ماليات املاكشان كسر شود « تا انشاء اللّه براتها از دفتر صادر شود و حساب ماليات خود را با شما بگذرانند » . از اين جمله اخير مىتوان حدس زد كه اختلاف حساب مالياتى بعد از مرگ سعد الدوله تا آن تاريخ هنوز كاملا روشن و بر طرف نشده بوده است . زين العابدين خان پس از چندى بيوهء عباس خان يعنى بىبى فاطمه دختر ارشد سعد الدوله را به عقد ازدواج خود درآورد . وى كه از ازدواج اوّل خود با يكى ديگر از بستگانش از طايفهء بهزادى صاحب پسرى بود اينك با در دست داشتن امور بلوچستان و با