« دولت ايران وجها من الوجوه قشون به خاك هرات نفرستد ، مگر در وقتى كه قشون از خارج بر سر راه هرات بيايد ، يعنى از سمت كابل و قندهار و خارج ديگر . در صورت فرستادن قشون در آن حالت دولت ايران تعهد مىكند كه قشون مزبور داخل شهر هرات نشود و به محض مراجعت قشون خارج رو به خاك خود فورا بلاتأمل قشون ايرانى مراجعت به خاك ايران نمايد » ، و دولت انگليس نيز قرار داد كه از طرف آن دولت نيز ، « مراوده و مداخله وجها من الوجوه در امور داخلهء هرات و توابع هرات نشود ، و الا اين قرارها ننوشته و كان لم يكن و از درجهء اعتبار ساقط خواهد بود » و در صورت مداخله و دست‌اندازى خارجى « از قبيل افاغنه و غيره » به هرات در صورت خواهش دولت ايران ، دولت انگليس « در ممانعت و نصيحت دوستانهء آنها كوتاهى ننمايد كه هرات به حالت استقلال خود باقى بماند . » و جالب است كه ميرزا آقا خان در « تفصيل خدمات » خود كه در سال 1273 تنظيم نمود ، امضاى اين قرارنامه را نيز از خدمات شايان و بزرگ خود برشمرده است ! صيد محمد خان چندى پس از امضاى اين قرارنامه در شورشى كه در هرات پيش آمد از مسند خود بر كنار شده و محمد يوسف ميرزا نوهء فيروز ميرزا حاكم اسبق هرات به جاى وى نشست . 176 مقارن اين احوال در عرصهء سياست بين المللى ، دولت تزارى به تدريج به بيهودگى سياست مماشات خود با دولت انگلستان پى برد و على الخصوص از اتحاد انگليس و فرانسه و عثمانى بر عليه روسيه به شدت برآشفته بود . دولت انگليس نيز موقع را براى درهم شكستن قدرت روسيه مناسب ديد . دولت روسيه در 1853 با وارد نمودن قشون خود به خاك عثمانى با امپراتورى عثمانى وارد جنگ شد و انگليس و فرانسه در 1854 در كنار عثمانى وارد جنگ شدند . دولتين پروس و اتريش بىطرف ماندند . تزار كه خود را در مقابل اتحاديهء نظامى پرقدرت اروپايى تنها ديد خواست كه حداقل از جانب سرحدات ايران آسوده‌خاطر شده ، در صورت امكان ايران را به جنگ با عثمانى وادارد تا از فشار بر روسيه كاسته شود . سفير مخصوص روسيه براى مذاكرات فوق العاده سرّى با شاه در پائيز 1853 به تهران آمده ، با شناختى كه دولت تزارى از ميرزا آقا خان صدراعظم داشت ، از شاه خواست كه مذاكرات حتى از صدراعظم ايران نيز پنهان نگاه داشته شود . در اين مذاكرات سفير روسيه از شاه خواست كه معاهده‌اى سرّى بين دو كشور منعقد گردد كه به موجب آن اگر شاه حتى تصميم به بىطرفى در جنگ كريمه گرفت با تمركز قوايى در سرحد عثمانى ، علاوه بر مشغول ساختن خاطر عثمانيها به احتمال خطر از سوى ايران ، از ارسال آذوقه و اسلحه به عثمانى از طريق مرز ايران ممانعت نمايد . در عوض دولت روسيه متعهد شد كه پس از پايان جنگ ، علاوه بر پرداخت مخارج تمركز قوا در مرز عثمانى ، آخرين كرور باقيمانده از « كرورات » معاهدهء تركمانچاى را ببخشد . اگر دولت ايران حاضر به دخالت در جنگ در كنار روسيه مىشد ، روسيه تعهد مىكرد پس از پايان جنگ از تصرف بغداد توسط ايران پشتيبانى كند . 177 وزيرمختار عثمانى با صلاحديد سفارت انگليس در تهران ، جدا خواستار اطلاع از مضمون مذاكرات سفير روس شد و اعلام