أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
24
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
گفتار دربارهء كرمانشاهان ابو المنذور هشام بن سائب كلبى گويد : چون قتيبة بن مسلم ، به هنگام فتح خراسان ، بر فيروز پسر خسرو يزد گرد دست يافت ، دختر او شاهفرند « 1 » را باز داشت . با شاهفرند سبدى بود . قتيبه او را نزديك حجاج بن يوسف فرستاد . حجاج او را نزد وليد بن عبد الملك روانه كرد . شاهفرند وليد را فرزندى زاد كه همان يزيد الناقص است . حجاج آن سبد را گشود ، در آن نوشتهيى بود به پارسى . پس زادان فرخ بن پيرى كسكرى را خواست . زادان آن نوشته را برگرداند . در آن چنين بود : « به نام خداوند چهرآفرين . قباد بن فيروز ، كشور خويش را بر رسيد ، و آبها و خاكها را وزن كرد ، تا براى سكونت خود شهرى سازد . از عراق كه ناف اقليمهاست آغاز كرد ، و چنين يافت كه سيزده جاى ، از همه جاى كشور او ، خوش آب و هواتر است . مداين ( تيسفون ) و شوش « 2 » و گندىشاپور و شوشتر و شاپور و سپاهان و رى و بلخ و سمرقند و باورد و رودراور در نهاوند و ماسبذان و مهرجانقذق و تل ماستر . و شش جاى از همه سردتر است ، قالىقلا و اردبيل و همدان و قزوين و رودخانهء جوانق در نهاوند و خوارزم و مرو .
--> ( 1 ) - نسخهء عكسى ( ورق 96 ، الف ) : شاه آفريذ ( شاه آفريد ) . در المحبر ابن حبيب : شاهفريد . رك : ص 31 . ( 2 ) - ابن مقفع گويد : پس از طوفان نوح ، نخستين بارويى كه در زمين ساختند ، باروى شوش و شوشتر بود . . . نسخهء عكسى ( ورق 87 ، ب ) .