نا پاكان و ناسرگان خويش بيرون همى ريزند . يعنى در آنان ديگر هيچ نا شايسته‌اى و بدى و پوچى و كف مانندى و سست عنصرى نيست . بلى مردم گوهرى دارند و كفى و طبقاتى ( اگر به دريا تشبيه كنيم ) و نيز مردم را معادن گفته‌اند . و صاحب بن عباد گفت : قد قلت قولا صادقا بينا * و ليست النفس به آثمه لكل شىء فى الورى جوهر * و جوهر الناس بنو فاطمه و سعادتمندا اجتماعى كه به كمك تربيت ، يا تحول ، كف خود بيرون ريخته باشد . ( 96 ) 49 / 15 و 16 : حسن آبان - عبارت متن ( ص 227 ) . چنين است : « . . . جندىشاپور و لها حسن الآبان » . در اين خردادبه ( به نقل دخويه ) در جاى « الآبان » ، « الاشجار » آمده است . يعنى : جندىشاپور درختان خوب دارد . در نسخهء عكسى ( ورق 118 ب ) اين تعبير را به صورت : « حسن الآبار » دربارهء نيشابور دارد . مقدسى دربارهء جندىشاپور گويد : « و لها الآبان » رك : احسن التقاسيم ، 259 . در هر حال ، ما عبارت متن را عينا گذاشتيم . اما صحت آن درست روشن نيست . و آيا مقصود داشتن پاييز خوب است ( و بس بعيد است لفظا و معنى ) يا نام جايى است يا تصحيف است ، يا همان « آبار » است و مقصود چاه‌هاى آب است . يا « حسن الانهار » است . يعنى نهرهاى خوب ، چنان كه دخويه از ابن خردادبه ( در حاشيهء ص 259 مقدسى ) نقل كرده است . و اين مناسب است با گفتهء مستوفى : « نهر جندىشاپور در كوههاى لر بزرگ برمىخيزد . . . » ، نزهه ص 215 ليكن ظاهر عبارت مقدسى اقتضا مىكند كه حتما آبان بانون باشد و اسم جايى و نزهتگاهى . زيرا وى مىگويد : « در خزانهء عضد الدوله در كتابى فصلى يافتم دربارهء جايهاى خوب و نزهتگاهها كه عبارات آن فصل ، مسجع بود » . سپس مىگويد : « و من نيز آنچه مشهور است و نمىبايست نا گفته ماند ، بر آن افزودم . آنگاه هر چه نقل مىكند ، سجع كلمات با « ان » ختم مىشود . مثلا : « الرى و فيها السرو السربان . ورزيق و ماجان و . . . » . احسن التقاسيم ، 259 ( 97 ) 49 / 21 : راغهاى همدان - عبارت متن ( ص 227 ) « اقبال همدان » است . اين كلمه را دخويه در اينجا و نيز در ص 226 و 236 متن ، با كسر همزه و بر وزن مصدر باب افعال ضبط كرده است . در صورتى كه صحيح آن ، اقبال با فتح همزه است و جمع قبل مانند افراس و فرس يا جمع قبل ، مانند اعناق و عنق ، و به معناى راغ و دامنهء كوه است . ذكر آن نيز در عداد اسماى اماكن به وضوح مىرساند كه نمىتواند