أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )

211

البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )

جمهرة اشعار العرب ، 151 ، جمهرة الانساب ، 228 ، التاج ، ج 9 ، ص 30 ، جمحى ، 452 - 457 ، المبهج ، ص 28 ، الاعلام ، ج 5 ، ص 264 - 265 و مآخذ آن . ( 82 ) 40 / 1 : خميسيه - اين كلمه در متن ( ص 221 ) به همين صورت آمده است . در معاجم لغت و مآخذ بدين صورت پيدا نشد . در نسخهء عكسى ( ورق 115 آ ) خماسيه آمده است . دخويه مىگويد : احتمالا نام پيمانه‌اى است . البته اين احتمال بس ظاهر است ( 83 ) 40 / 5 : شعبى - ( 19 - 103 ) ابو عمرو عامر بن شراحيل بن عبد ذى كبار شعبى حميرى . از تابعان و بس روايت‌دان بود و در حافظه ضرب المثل . مىگفت : هيچ گاه سياهى بر سپيدى ننوشتم و هيچ كس حديثم نگفت مگر كه آن را حفظ كردم . الاعلام ج 4 ، ص 18 - 19 ، شريشى ، ج 2 ، ص 245 ، حلية الاولياء ، ج 4 ، ص 310 ، و سمط اللئالى 751 ( 84 ) 40 / 9 : ابو العتاهيه - صاحب ارجوزهء معروف كه مىگويند در آن چهار هزار مثل را گنجانيده است . از اين ارجوزه آنچه در دست است ، 47 بيت و يك مصرع است ديوان ابى العتاهيه - چاپ بيروت - 1384 ، ص 493 به بعد . اين بيت معروف از همين ارجوزه است : ان الفراغ و الشباب و الجدة * مفسدة فى المرء اى مفسدة ( 85 ) 41 / 1 : هذا عَذْبٌ فُراتٌ . . . * قسمتى است از آيهء 53 ، سورهء 25 « فرقان » ، همهء آيه : وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً - و اوست آنكه به هم آميخت دو دريا را ، اين يك شيرين گوارا ، و اين يك شور تلخ ، و قرار داد ميان آنها وسطى را . و حايلى مانع شد » . ترجمه از ابو الفتوح . رك : ج 4 ، ص 84 ، نيز : طبرى ، ج 19 ، ص 23 - 25 ، و مجمع البيان ، ج 7 ، ص 173 به بعد . نيز همان جملهء مبارك : « هذا عَذْبٌ فُراتٌ * » قسمتى است از آيهء 12 ، سورهء 35 « فاطر » همهء آيهء : « وَ ما يَسْتَوِي الْبَحْرانِ ، هذا عَذْبٌ فُراتٌ سائِغٌ شَرابُهُ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَ مِنْ كُلٍّ تَأْكُلُونَ لَحْماً طَرِيًّا وَ تَسْتَخْرِجُونَ حِلْيَةً تَلْبَسُونَها ، وَ تَرَى الْفُلْكَ فِيهِ مَواخِرَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ وَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ - و برابر نيستند دو دريا اين آب شيرين و خوشگوار است آشاميدنش ، و اين آب شور تلخ است . و از هر يك از اين دو دريا مىخوريد گوشت تازه را و بيرون مىآوريد از آن پيرايهء مرواريد ، مىپوشيد آن را ، و مىبينى كشتىها را كه مىشكافند دريا را ، تا بجويند از فضل او و تا شايد شما شكر كنيد » . ترجمه از ابو الفتوح ، ج 4 ، ص 381 ، و رك : مجمع ، ج 8 ، ص 402 به بعد ، و طبرى ، ج 22 ، ص 123 - 124