أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
187
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
نيك آشنا بود . او در شمار تابعان بود و در « طبقات الخواص » است كه سيزده سال مصاحبت ابن عباس كرد . از كلمات اوست : « هر گاه هديه از در وارد شود ، حق از دريچه بيرون رود » . تاريخ ذهبى ، ج 5 ، ص 14 - 16 ، طبقات ابن سعد ج 5 ، ص 395 ، شذرات الذهب ، ج 1 ، ص 150 ، تهذيب التهذيب ، ج 11 ، ص 166 ، طبقات الخواص . ص 161 و الاعلام ، ج 9 ، ص 150 ( 21 ) 9 / 4 : . . . ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ - قسمتى از آيهء 38 ، سورهء 47 « محمد » . همهء آيه ها أَنْتُمْ هؤُلاءِ تُدْعَوْنَ ، لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ، فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَ مَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّما يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ ، وَ اللَّهُ الْغَنِيُّ وَ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ ، وَ إِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْماً غَيْرَكُمْ . ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ - شماها گوش داريد ، مىخوانند شما را و مىفرمايند تا نفقه كنيد از بهر خداى ، از شما كس هست كه مىدست فرو بندد ، و هر كه دست به بخل فروبندد از خود فروبندد و اللَّه بى نياز است . و شما نيازمندان و درويشانايد و اگر برگرديد ، اللَّه به جاى شما گروهى آرد جز شما و آنگه چون شما نباشند و كوشندهتر از شما باشند » كشف ، ج 9 ، ص 190 ، طبرى ، ج 26 ، ص 65 - 67 ، مجمع ، ج 9 ، ص 107 - 108 در مجمع ، ذيل ثُمَّ لا يَكُونُوا أَمْثالَكُمْ آمده است : بلكه آنان بهتر از شمايند و نسبت به امر خدا بفرمانتر . ابو هريره روايت كند كه گروهى از صحابيان نزد رسول ( ص ) بودند ، گفتند : اى پيامبر اينان كياناند كه خداى در كتاب خويش يادشان كرده است ؟ - و در آن حال سلمان در كنار پيامبر بود - پيامبر دست روى زانوى سلمان زد و گفت : اين و قوم اين به خداوندى كه جان من به دست اوست اگر ايمان به پروين آويخته باشد مردان پارسى بدان دست يابند . رك : مجمع ، ج 9 ، ص 118 ( 22 ) 9 / 12 : يعنى اسلام - اين حديث ، با تعبير « علم » نيز آمده است و در فارسنامهء ابن البلخى چنين ترجمه شده است : « اگر اين علم از ثريا آويخته بودى ، مردانى از پارس بيافتندى » « 1 » . و روشن است كه در اين سه تعبير ، اسلام ، ايمان و علم ، به حسب تحليل ، منافاتى نيست . و بر فرض صبحت براى پارسيان فضيلتى بزرگ است ( 23 ) 9 / 15 : . . . أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ - قسمتى از آيهء 16 ، سورهء 48 « الفتح » همهء آيه : قُلْ لِلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرابِ سَتُدْعَوْنَ إِلى قَوْمٍ أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ
--> ( 1 ) - به نقل آقاى دكتر معين ، در مزديسنا ، ج 1 ، ص 565 .