و بىمقدار شوم . آنان با اين همه ، به سر منزل مرگ و نيستى رسيدند ، نابود شدند و هم اكنون ساكن ديار خاموشان‌اند . بلاذرى گويد : خراسان چهار جزء است . جزء نخستين ايرانشهر است ، و آن نيشابور است و قهستان و طبسين و هرات و بوشنج و بادغيس و طوس - كه نام آن طابران است . جزء دوم ، مرو شاهجان است و سرخس و نسا و باورد و مرورود و طالقان * 216 و خوارزم و زم و آمل - و اين دو بر ساحل نهر بلخ‌اند - و بخارا . جزء سوم ، كه در طرف باخترى نهر است و تا نهر هشت فرسنگ فاصله دارد ، فارياب است و جوزجان و طخارستان ( تخارستان ) عليا - و آن طالقان است - و ختل - و آن وخش است - و قواديان ، و خست و اندرابه ، و باميان ، و بغلان ، و والج - و اين شهر مزاحم بن بسطام است - و روستاى بنك ، و بدخشان - و اين و رودگاه مردم است به تبت - و اندرابه ، راه ورود مردمان است به كابل - و ترمد - و آن در خاور بلخ است - و چغانيان و زم و طخارستان سفلى و خلم و سمنجان . جزء چهارم ما وراء النهر است و چاچ ، و طراربند ، و سغد - و آن كس ( كش ) است - و نسف ( نخشب ) و روبستان ، و اسروشنه ، و سنام - دهكدهء مقنع - و فرغانه ، و شم ، و سمرقند ، و اباركت و بناكت و ترك . سمرقند را چهار دروازه است . دروازهء كس و دروازهء چين و دروازهء اسروشنه و دروازهء آهنين « 1 » . ميان سمرقند و اسروشنه بيست و چند فرسنگ است . خجنده در سمت راست اسروشنه ، به سوى كوه ، و باميان به سوى كابل افتاده‌اند . از مرو دو راه است ، يكى به چاچ و ديگرى به بلخ و طخارستان . از مرو تا شهر بلخ صد و بيست و شش فرسنگ است . و آن بيست و دو منزل است . بلخ را ذو القرنين بساخت . و نوبهار كه از ساختمانهاى برمكيان است در

--> ( 1 ) - رك : لسترنج ، ص 470