گفتار دربارهء خراسان دغفل * 209 گويد : چون زبانها گوناگون شد ، خراسان و هيطل ، دو فرزند عالم بن سام بن نوح ، در يك روز ، در آمدند . و هر يك به جايى شدند كه تا كنون به نام آنان است . فرزندان هيطل از آن سوى نهر بلخ‌اند ، و آن شهرها هياطله * 210 نام دارد . و از اين سوى آن ، خراسان است . شريك بن عبد اللّه گويد : خراسان تركش خداوند است . هر گاه بر مردمى خشم گيرد ، از اين تركش به تيرشان بزند . شعبى گويد : من نيك بينم كه اين علم « 1 » به خراسان شود . ابو محمد « 2 » بن مسلم بن قتيبه گفته است : مردم خراسان بر پاى دارندگان دعوت و ياران دولتند . خراسانيان پيوسته در بيشتر دوران شاهنشاهى ، مردمى سركش و عاصى بوده‌اند [ و باج و خراج نمىپرداخته‌اند ] « 3 » . هم اينان فيروز بن يزدجرد بن بهرام پادشاه فارس و خسرو بن قباد بن هرمز را كشتند . هم اينان سلطنت را از امويان ، آن هم از خليفه‌اى از بنى اميه كه از همه سالخورده‌تر و پر آزمونتر و با تدبيرتر و پرتوش و توانتر و پر سپاهتر بود و دبير و وزيرى از

--> ( 1 ) - مقصود علوم اسلام است - ( 2 ) - نسخهء عكسى ( ورق 157 ، ب ) : عبد الله بن . . . ( 3 ) - نسخهء عكسى ( ورق 157 ، ب ) .