جعال و كذاب را معرفى مىكند ، و جنايات او را بر تاريخ اسلام شرح مىدهد ، و اعتماد كردن بىمورد و بى اساس محمد بن جرير طبرى را بر او ، پيش چشم مىنهد ، چند محل جغرافيائى را نام مىبرد ، آنگاه مىگويد : « اين اماكن و بسيارى ديگر را حموى در « معجم البلدان » به اعتماد بر قصه‌هاى سيف ذكر كرده است ، در صورتى كه در كتابهاى جغرافيائى ديگر ، مانند كتابهاى ذيل ، ذكرى از آنها نمىيابى : 1 - صفة جزيرة العرب - از ابو محمد حسن بن احمد بن يعقوب بن يوسف بن داود ، معروف به ابن الحائك ، در گذشته به سال 334 هجرى ( 945 - 946 م ) . 2 - فتوح البلدان - از بلاذرى . 3 - مختصر البلدان - از ابو بكر احمد بن محمد همدانى ، معروف به ابن الفقيه ، از عالمان اواخر سدهء سوم هجرى . 4 - الآثار الباقية عن القرون الخالية - از ابو ريحان محمد بن احمد بيرونى خوارزمى ، در گذشته به سال 440 هجرى . 5 - معجم ما استعجم - از ابو عبيد عبد اللّه بن عبد العزيز بن مصعب بكرى وزير ، در گذشته به سال 478 هجرى . 6 - تقويم البلدان - از اسماعيل امير حماه ، در گذشته به سال 432 هجرى . و از متأخران ، لسترنج مستشرق ، در كتاب « سرزمينهاى خلافت شرقى » « 1 » و عمر رضا كحاله ، در كتاب « جغرافية شبه جزيرة العرب » به حموى استناد نكرده‌اند » « 2 » . 4 - بخش مربوط به ايران در اين كتاب ( مختصر البلدان ) كه توسط دخويه نشر شده است ، فصلهاى چندى و مباحث گوناگونى است در زمينهء جغرافياى عمومى و جهان شناسى بر طبق عقايد مردمان آن روزگار و در حدود اطلاعاتى كه در آن عصر رايج بوده است . تمام اين چاپ ، بدون فهرست اعلام و مقدمه و تعاليق دخويه ، 330 صفحه است كه از دو سطر به پايان ماندهء صفحهء 192 ، مطالب آن مربوط به ايران است و اين ترجمه ، شامل همين قسمت است . 5 - تأليفات ابن فقيه 1 - البلدان - يا - اخبار البلدان . 2 - ذكر الشعراء المحدثين و البلغاء منهم و المعجمين .

--> ( 1 ) - 1930 - The lands of the eastern Caliphate by G . lestrange Cambridge ( 2 ) - رك : « عبد اللّه بن سبأ - المدخل » ص 193 ، از چاپ قاهره .