أحمد بن محمد الهمذاني ( ابن الفقيه الهمذاني ) ( مترجم : ح . مسعود )
120
البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى )
گفتار دربارهء قزوين و زنجان و أبهر بكر بن هيثم گويد : دژ قزوين را ، به فارسى كشوين ، نام بوده است ، كه به معناى مرز محفوظ است . ميان قزوين و ديلم ، كوهى فاصله است . و همواره از سوى مردم فارس ، گروهى مرابط ، از اسواران جنگى ، در آن كوهاند . تا هر گاه ميان آنان و ديلميان صلحى نباشد ديلميان را برانند . گويند : اين اسواران به دهكدهاى آمدند به نام سسين ، به آن گفتند : جش اين . سپس به دهكدهاى شدند به نام فاسقين ، به آن گفتند : بس اين ، سپس به دهكدهء سروين رفتند . پس انذر « 1 » رئيس لشكر ( اسواران ) گفت : سروين . دستبى ، ميان رى و همدان تقسيم شده بود . يك قسمت آن را دستباى رى گفتند ، و آن چندين « 2 » دهكده بود ، كه چندى از آنها را ، در اين وقت ، سلطان - اعز اللّه - براى خويش گرفته است و خالصه قرار داده است . علت حيازت سلطان ، ورود اذكوتكين بن ساتكين ترك به قزوين بود و استيلا بر آن و گرفتار كردن محمد بن فضل و گرفتن اين كشتزاران از دست او .
--> ( 1 ) - عبارت متن ( ص 280 ) : « ثم دخلوا قرية سروين ، فانذر صاحب الجيش قال سروين » و درست روشن نيست كه « انذر » اسم صاحب جيش است يا فعل است از باب انذار . در اين خرداد به ( ص 261 ) كه از مآخذ ابن فقيه است اين عبارت نيست . ممكن است در عبارت افتادهاى باشد يا دگرگونى . ( 2 ) - ياقوت ، نزديك نود دهكده ، به نقل دخويه .