كراچكوفسكى مىگويد : « ابن فقيه را مستشرقين روسى مىشناسند و با آثار او آشنايند . او در مورد تركستان و قفقاز ، معلوماتى به دست مىدهد ، ضمنا - به نقل از ابن خردادبه - راه بازرگانان يهود ، و بازرگانان روس را معرفى مىكند . و ابن موضوع خود باعث به وجود آمدن تحقيقاتى شده است ، كه از جمله ، تحقيق خاصى است كه Kunik كرده است . ممكن است نسخهء خطى مشهد ، مقدارى از اين مسأله را روشن كند « 1 » . به ظن قوى ، ابن فقيه از مردم همدان ايران بوده است . « 2 » او اديبى شعر دان و مطلع بوده و كتابى دربارهء شاعران نوشته است كه ما فقط نام آن را مىدانيم . تأليف جغرافيائى او ( البلدان ) در اصل كتابى پر حجم و بزرگ بوده و چنان كه مىگويند ، پنج جلد و دو هزار صفحه داشته است . ليكن اين كتاب را ما اكنون ، از روى مختصرى مىشناسيم كه على شيزرى ، در سال 413 ه ، ( 1022 م ) ، يعنى تقريبا صد سال پس از تأليف اصل ، از روى آن ، تأليف كرده است . اما ياقوت ، از نسخهء اصل ، قسمتهاى بسيارى نقل كرده است » « 3 » لسترنج گويد : « محقق و نويسندهء ديگر ، ابن فقيه هم زمان ابن رسته است « 4 » كه تأليفى قابل توجه در موضوعات مختلف جغرافيا كرده و با نهايت تأسف فقط اجمالى از آن كتاب در دسترس ماست . برخى از يادداشتهاى او براى تكميل يادداشتها و مطالب محققين قبل مورد استفاده است » « 5 » در دائرة المعارف بستانى « 6 » نيز در همين حدود دربارهء او گفتگو شده است . مآخذ ديگر نيز آنچه دربارهء او گفته‌اند ، اجمال يا تفصيل سخنان ابن نديم و ياقوت است . مؤلف ريحانه مىگويد : « ابن الفقيه : احمد بن فقيه ، يا احمد بن محمد بن اسحاق بن ابراهيم همدانى طباطبائى مكنى به « ابو بكر » يا « ابو عبد اللّه » و معروف به « ابن الفقيه » ، در اوايل قرن چهارم هجرت ، از اكابر جغرافيين و اهل ادب بوده و از تأليفات اوست كتاب « البلدان » يا « مختصر كتاب البلدان »

--> ( 1 ) - تاريخ الادب الجغرافى ، ج 1 ، ص 163 - 164 ( 2 ) - كراچكوفسكى ، ضمن بيان استطرادات ابن فقيه ، در مورد همدان و وصف آن ، نيز همدانى بودن او را ياد آور مىشود . تاريخ الادب الجغرافى ، ج 1 ، ص 163 ، جرج سارتون نيز او را از همدان ايران مىداند . مدخل تاريخ علم ، ج 1 ، ص 635 ( 3 ) - تاريخ الادب الجغرافى العربى ، ج 1 ، ص 162 ( 4 ) - نيز ر ك : اعلام الفلسفة العربيه ، ص 96 - 97 ( 5 ) - تاريخ جغرافيايى سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، ص 14 ( 6 ) - ج 3 ، ص 433 ، چاپ 1960