المنسوب للإمام علي ( ع ) ( مترجم : مولانا شوقى قرن 9 ه - )
پيشگفتار و مقدمه 51
ديوان اشعار منسوب به حضرت امير المؤمنين على ( ع ) ( فارسى )
استادى شاعر در هر دو زبان به شمار مىآيد 80 . از ديوان اشعار منسوب به حضرت على عليه السّلام ترجمههايى از سدههاى پيش تا كنون به نظم و نثر فارسى نوشته شده است . در اين بخش تلاش شده تا با مقايسه ترجمه شوقى با اصل عربى و همچنين مقايسه آن با چند ترجمه ديگر ، جايگاه اشعار او در ادبيات فارسى به خصوص در صنعت ترجمه مشخص شود . يكى از اين ترجمهها شرح ديوان منسوب به امير المؤمنين على بن ابى طالب عليهما السلام است كه قاضى مير حسين بن معين الدين على ميبدى يزدى ( م 909 ) در سال 890 هجرى قمرى تأليف كرده است . شيوه كار او به اين صورت است كه بيت يا ابياتى از متن عربى را ذكر كرده به شرح و ترجمه فارسى آن به نثر مىپردازد سپس يك رباعى در مضمون بيت يا ابيات ياد شده مىآورد . همين امر باعث شده كه قاضى ميبدى آزادانهتر از شوقى به سرودن اشعارش بپردازد و به همين سبب گاهى ابيات او بهتر از ترجمه شوقى ساخته و پرداخته شده و شيواتر به نظر مىرسد . اين قسمت از تحقيق به سه بخش تقسيم مىشود . بخش اول شامل اشعارى است كه شوقى در سرودن آنها موفق بوده است . يعنى علاوه بر حفظ حدود معنى در شعر زيبايى كلام نيز رعايت شده است . بخش دوم ابيات متوسط شوقى است . يعنى آنهايى كه تنها نوعى ترجمه لفظى به شمار مىآيد و بيت فاقد عناصر شعرى است . بخش سوم ابياتى است كه شوقى در سرودن آنها دچار خطا و لغزش شده است . يعنى يا مفهوم و مضمون اصلى بيت را به خوبى منتقل نكرده يا اينكه بيت داراى ابهام يا خطاى دستورى است . در هر سه بخش كار شوقى با ترجمه منظوم و منثور ميبدى و ترجمه منثور دكتر امامى مورد سنجش قرار گرفته و در پايان نتيجه كار و نسبت توفيق او ارائه شده است . 1 - نمونه ابياتى كه شوقى در آنها مفهوم و مضمون ابيات عربى را به خوبى به فارسى منتقل نموده و از صور خيال نيز استفاده كرده است : إلى م تجرّ اذيال التصابى * و شيبك قد نضا برد الشباب ( ب 135 )