المنسوب للإمام علي ( ع ) ( مترجم : مولانا شوقى قرن 9 ه - )
پيشگفتار و مقدمه 42
ديوان اشعار منسوب به حضرت امير المؤمنين على ( ع ) ( فارسى )
حضرت است 47 . حضرت على عليه السلام از شعر اعراض نمىكردند و اگر چنين بود « غالب بن صعصعه » را از تعليم شعر به پسرش منع مىكردند . حال آنكه او را تشويق فرمودند كه قرآن را در كنار شعر به او بياموزد و آموختن قرآن را برترى دادند 48 . حضرت على عليه السلام شعر شعرا را با دقت و بصيرت نقد مىفرمودند . از ايشان روايت شده كه « خير الشعر ما كان مثلا » و بسيارى از اشعار منسوب به ايشان نيز صورت مثل يافته است 49 . پس نمىتوان تصور كرد كه حضرت على عليه السلام كه در بالاترين مرتبه علم و حكمت و شجاعت قرار داشتند هنگامى كه قهرمانان در جنگ رجز مىخواندند بهويژه آنگاه كه از سوى كسى چون عمرو بن عبد ود به مبارزه دعوت شدند با وجود توانايى ايشان بر پاسخگويى و خارج شدنشان براى مبارزه خاموش بمانند چنان كه در كتب تاريخ و برخى جنگها از آن حضرت رجزهايى روايت شده است . و چگونه مىتوان ادعا كرد كه حضرت على عليه السّلام كه كلامشان در نهج البلاغه آنچنان شيوا و موزون است كه برخى آن را شعر منثور يا نثر شاعرانه ناميدهاند 50 ، شعر نسروده باشند ؟ بنابراين مىتوان گفت كه حضرت شعر مىسرودند اما در نسبت دادن تمام ابيات ديوان به ايشان جاى ترديد است 51 . با توجه به اين مطالب مىتوان اشعار ديوان را به چند دسته تقسيم نمود : 1 - ابياتى كه بدون ترديد از سرودههاى امام عليه السّلام است مانند رجزها و اشعارى كه در منابع معتبر به تواتر و تكرار از آن حضرت عليه السّلام نقل شده است . 2 - ابياتى كه از شاعران ديگر است و حضرت عليه السّلام در ضمن سخن به آنها تمثل فرمودهاند . 3 - اشعارى كه صورت منظوم برخى خطبهها و سخنان آن حضرت عليه السّلام است و بعدها توسط شاعران ديگر به نظم در آمده است . 4 - گونهاى كه شرح منظوم واقعهاى در احوال حضرت عليه السّلام است و شاعران ديگر در شرح حال ايشان سرودهاند . 5 - رجزهايى كه از هماوردان امام عليه السّلام در جنگهاست و امام عليه السّلام نيز در پاسخ آن رجزهايى سرودهاند 52 . به هر حال روشن است كه اين اشعار توسط حضرت على عليه السّلام گردآورى نشده