كمال الدين حسين بن حسن خوارزمي

مقدمهء كتاب 52

ينبوع الأسرار في نصايح الأبرار ( فارسى )

ينبوع الاسرار يكى از آثار نفيس كمال الدّين حسين خوارزمى كتاب ينبوع الاسرار فى نصايح الابرار است ، در پند و اخلاق و حكمت و عرفان ، همچنان كه در سرآغاز بدان اشاره شد . اين كتاب مشتمل بر مقدّمه‌اى است مختصر و دو مقاله و بيست باب و يك خاتمه ، حاوى مطالبى در فضائل معرفت حضرت بارى و شناختن طريقهء بندگى و آشنايى به آداب و رسوم زندگى و بسيارى مطالب ديگر كه به كار بستن و فراگرفتن آنها مايهء فلاح و رفاه انسان است . نويسندهء كتاب در تأليف اثر خويش همه جا به آثار عارفان پيشين نظر داشته و تا حدّ امكان سخنان نغز و شيواى آنان را برگزيده و گرد آورده است . از جملهء كتابها و مآخذى كه بيشتر مورد توجّه خود قرار داده ، بعد از آيات قرآن كريم و روايات و احاديث نبوى ، در درجهء نخست رسالهء قشيريّه و احياء علوم الدّين بوده است ، از زين الاسلام قشيرى و حجّة الاسلام امام محمّد غزّالى ، سپس شرح تعرّف و مرصاد العباد و كيمياى سعادت ؛ كه همه آنها از امّهات كتب اخلاقى و عرفانى زبان پارسى و تازى است ، و بعض كتب تفسير و منظومه‌هاى عرفانى ديگر چون آثار مولوى و عطّار و سنائى و خاقانى و ساير سخنوران . « 1 » بر روى هم شايد بتوان گفت كه اين مجموعه منتخبى است از عصارهء كلمات نغز عارفان گذشته ، و چكيده‌اى است از كتابها و سخنهاى دلاويز صاحبدلان و وارستگان تا زمان مؤلّف ، كه نويسندهء آن با ايراد اشعار و آيات و احاديث و حكايات ، دايرهء اطّلاعات و سخن آنان را وسعت و كمال بخشيده و از اين راه اثرى جديد در معارف اسلامى پديد آورده است . آنچه در اين كتاب بر زيبائى و آرايش آن افزوده است نقل حكاياتى شيرين و عبرت‌انگيز است كه مؤلّف به مناسبت مقام به ذكر آنها پرداخته و نيز اشاراتى به شرح

--> ( 1 ) . بديهى است كه مؤلّف را غير از اين‌ها مآخذ بسيار ديگرى نيز بوده است كه پاره‌اى از آنها را خود نام برده و در فهرست آخر كتاب ذكر شده است و برخى را نيز اين بنده از آنها بىاطّلاع مانده و نشناخته است .