كمال الدين حسين بن حسن خوارزمي

مقدمهء كتاب 16

ينبوع الأسرار في نصايح الأبرار ( فارسى )

مقبره‌اى كه ساخته بود دفن كردند و آن حضرت حكومت خوارزم را كه سيورغال امير شاه ملك بود به فرزند او ابراهيم سلطان عنايت فرمود . « 1 » » درخور يادآورى است كه اين امير ابراهيم سلطان فرزند غياث الدّين شاه ملك ، غير از ابو الفتح ابراهيم سلطان فرزند شاهرخ ميرزاست و حاكم فارس ، كه ممدوح شرف الدّين على يزدى است و مؤلّف ظفرنامه ، و اگر در بعضى مآخذ « 2 » ممدوح مؤلّف را مكنّى به ابو الفتح شناخته‌اند ، سهوى است كه بر اثر تشابه دو اسم و قراين ديگر دست داده ، در مجمل فصيحى « 3 » لقب اين ابراهيم سلطان فرزند شاه ملك مكرّر « ناصر الدّين » آمده است ولى كنيتى براى او ذكر نشده . ابراهيم سلطان كه در كتاب با خطاب « شاهزاده ارجمند ، شاهزاده جهانبان ، اميرزاده جوانبخت ، فروزندهء تاج و فرازندهء تخت ، قرّة العين سلاطين فرزند اعزّ ارجمند و غيره » ناميده شده همان فرزند غياث الدّين شاه ملك مذكور است و ملكه ، ملكة الخيرات مادر اوست و منكوحهء امير غياث الدين شاه ملك ، كه بنا به نقل مؤلّف تا زمان تأليف كتاب كه قريب سه سال از مرگ شوى او مىگذشته هنوز جامهء سوك و ماتم را از تن جدا نكرده است . « 4 » ( در ص 328 ، به نام « بلقيس عهد » خوانده شده . ) امير ابراهيم سلطان به‌طورى كه از مندرجات كتب تاريخ برمىآيد « 5 » در دوران حكومت خود دو بار مورد تهاجم ازبكان واقع شده : در نوبت اوّل كه به سال 834 ه بوده تاب مقاومت در مقابل هجوم آنان نياورده و به كات و خيوه گريخته است و وزير او خواجه اصيل الدّين نيز كه رايت مقابله و مقاتله برافراشته ، عاقبت از پاى درآمده و به قتل رسيده است و لشكر ازبك ، خوارزم را گرفته پس از خرابى بسيار و غارت و تاراج ، سرانجام به طرف دشت بازگشته‌اند . نوبت ديگر به سال 839 ه بوده كه عبد الرّزاق سمرقندى ضمن بيان وقايع آن سال

--> ( 1 ) . براى كسب اطّلاع بيشتر ر . ش مطلع السّعدين و حبيب السّير ج 1 و 2 . ( 2 ) . ر . ك : فهرست گرانقدر نسخه‌هاى خطّى منزوى . ( 3 ) . ص 259 و 296 و 280 . ( 4 ) . ص 235 متن كتاب حاضر و بنابه مندرجات مقصد الاقصى ( ص 404 ) در هنگام مرگ همسر خود 44 ساله بوده است . ( 5 ) . ر . ك : مطلع السّعدين ج 2 جزو 2 ص 634 و 687 و مجمل فصيح خوافى ص 259 و 269 و 280 و حبيب السّير ج 3 ص 584 به بعد .