ديگر اساتيد حاضر شدند « 1 » .

--> ( 1 ) مثل مرحوم آقا سيد محمد يزدى و حاج سيد عبد الكريم لاهيجى و حاج شيخ مسيح طالقانى و حاج شيخ محمد رضاى مازندرانى و ديگر اساتيد آن عصر و زمان . مجتهد بزرگ عصر قاجار آقاى حاج ميرزا حسن آشتيانى از أعاظم تلاميذ شيخ اعظم ، شيخ مرتضى انصارى و از مروِّجان و شارحان كلمات و مبانى استاد خود مىباشند . مرحوم حاج ميرزا حسن در حدود يك صد و شصت - 160 - سال قبل در قصبهء آشتيان از مضافات و توابع ( أراك ) عراق سلطان‌آباد متولد شدند و بعد از فرا گرفتن علوم مقدماتى به شهر بروجرد مسافرت نمودند و مدتى در آن جا به تحصيل خود ادامه دادند و از براى درك محضر صاحب جواهر كه در آن زمان شهرت بسزائى داشت به نجف اشرف مسافرت نمودند ولى به اصحاب شيخ انصارى پيوستند و به واسطهء استعداد ذاتى و علاقه شديد به تحصيل علم و دانش و سعى و كوشش در صف افاضل حوزه درس شيخ قرار گرفتند و درس استاد خود شيخ انصارى را براى تلاميذ شيخ تقرير مىفرمودند و به لسان الشيخ شهرت داشتند . تعليقه ميرزا بر رسائل شيخ به نام بحر الفوائد يكى از آثار عالى در علم اصول بسبك جديد است كتاب قضا و شهادت ديگر تأليفِ أو از آثار كم نظير مورد توجه افاضل است . ميرزاى آشتيانى بعد از رحلت استاد خود ، به ايران مراجعت كردند و براى سكونت طهران را انتخاب نمودند . در طهران بزرگترين حوزه علمى ، حوزهء تدريس آن مرحوم بود كه افاضل زيادى در حوزه تدريس ايشان تربيت شده‌اند . فرزند بزرگ ميرزاى آشتيانى آقاى حاج شيخ مرتضى آشتيانى و كوچك‌ترين فرزند ايشان آقاى آقا ميرزا احمد مىباشند . مرحوم حاج شيخ مرتضى يكى از علما و فقهاى بزرگ عصر خود بود آقاى آقا ميرزا محمود آشتيانى فقيه و اصولى و حكيم الهى عصر حاضر يكى از فرزندان مرحوم حاج شيخ مرتضى است و فرزند ديگر آن مرحوم استاد بزرگ نقاشى مرحوم حاج ميرزا اسماعيل آشتيانى بزرگترين شاگرد كمال الملك مىباشد . فرزند بزرگ حاج شيخ مرتضى آشتيانى مرحوم آقا ميرزا إبراهيم آشتيانى است كه از رجال وطن پرست و با ايمان مملكت بودند و دو سال قبل در گذشتند .