صائن الدين علي بن محمد تركة

مقدمهء كتاب 8

تمهيد القواعد ( فارسى )

در تصحيح تمهيد القواعد از چند نسخه استفاده به عمل آمد ، يكى نسخهء آقاى آشتيانى كه كتاب حاضر بر طبق آن چاپ شده است ، دوم نسخه‌يى كه مرحوم ميرزا يد اللَّه كجورى آن را تصحيح كرده و اصل نسخه جزء كتب اهدايى جناب آقاى سيد محمد مشكاة استاد دانشگاه طهران در كتابخانهء مركزى است . نسخهء ديگر مورد استفاده ما ، نسخه‌يى است خطّى به خط مرحوم آقا ميرزا محمود قمى كه بر كتاب حواشى نوشته است ، و كتاب را از روى نسخهء استاد خود آقا محمد رضا استنساخ نموده و حواشى آقا محمد رضا را در نسخهء آورده است و خود نيز بر برخى از موارد و مواضع مشكل كتاب تعليقه نوشته است « 1 » . حواشى اين رسالة ، منحصر است بحواشي مرحوم آقا محمد رضا و حواشى تلميذ نامدار أو ، آقا ميرزا محمود قمى و چند حاشيه از مرحوم آقا ميرزا هاشم و تعليقات نگارنده . آقا ميرزا محمود يكى از شاگردان معروف آقا محمد رضا بود كه به هوش و كثرت ذكاء و حدّت فهم شهرت داشت و از مدرسان معروف علوم عقلي بود و برخى أو را در استعداد ذاتى بر آقا ميرزا هاشم مقدم مىدانستند ولى ابتلاى به فقر و تنگدستى چنان أو را در تنگنا قرار داده بود كه در اين اواخر نظم فكرى را از دست داده بود « 2 » .

--> ( 1 ) مرحوم آقا ميرزا محمود زمانى كه در مدرسهء خان مروى ساكن بود و نزد آقا محمد رضا تحصيل مىكرد ، تمهيد القواعد را استنساخ كرده است ، اصل نسخه جزو كتب خطّى دانشكدهء الهيّات طهران است كه به كتاب خانهء مركزى منتقل شده است . ( 2 ) مرحوم آقا ميرزا حسن كرمانشاهى فيلسوف متألِّه آن عصر نيز مبتلا به تنگدستى بود و معاش خود و عائلهء خود را از حقوق مختصر مدرسى كه از مدرسه سپه سالار قديم مىگرفت تأمين مىنمود ، ولى شدت ايمان و كثرت زهد آقا ميرزا حسن كرمانشاهى ، مانع از تأثير فقر در روحيات أو بود ، چون در تقوا و زهد و ايمان واقعى سلمان عصر و أبو ذر دوران بشمار مىرفت .