كه بر رجا غالب بود » . و گفت : « اخلاص در عمل سخت‌تر از عمل ، و عمل خود چنان است كه عاجز مىآيند از گزاردن آن ، تا به اخلاص چه رسد » . و گفت : « مستغنى نتواند بود - به هيچ حال از جملهء احوال - [ از صدق ، و صدق مستغنى است از جملهء احوال ] و هر كه به صدق بود [ در آنچه ] ميان او و ميان خداى - تعالى - به حقيقت هست ، مطّلع گردد بر خزاين غيب ، و امين گردد در آسمانها و زمين‌ها . و اگر خواهى كه هيچ‌كس بر تو سبق نگيرد ، در كار خداوند چنان كن كه سبقت گيرى ، و تا توانى بر خداى خود هيچ مگزين كه او تو را از همهء چيزها بهتر » . 43 ذكر جنيد بغدادى ، رحمة اللّه عليه آن شيخ على الاطلاق ، آن قطب به استحقاق ، آن منبع اسرار ، آن مرتع انوار ، آن سبق برده به استادى ، سلطان طريقت جنيد بغدادى - رحمة اللّه عليه - شيخ المشايخ عالم بود و امام الائمّهء جهان ، و در فنون علم كامل و در اصول و فروغ مفتى ، و در معاملات و رياضات و كرامات و كلمات لطيف و اشارات عالى بر جمله سبقت داشت و از اوّل حال تا آخر روزگار پسنديده بود و مقبول ، و محبوب همه فرقت بود و جمله بر امامت او متّفق بودند ، و سخن او در طريقت حجّت است و به همهء زبانها ستوده . و هيچ‌كس به ظاهر و باطن او انگشت نتوانست نهاد به خلاف سنّت ، و اعتراض نتوانست كرد مگر كوران . و مقتداى اهل تصوّف بود و او را سيّد الطّائفه و لسان القوم خواندند و اعبد المشايخ نوشتند و طاوس العلماء و سلطان المحقّقين . و در شريعت و حقيقت به اقصىالغايه بود ، و در زهد و عشق بىنظير و در طريقت مجتهد ، و بيشتر مشايخ بغداد در عصر او و بعد از وى مذهب او داشته‌اند . و طريق او طريق صحو است به خلاف طيفوريان كه اصحاب بايزيداند . و معروف‌تر طريقى در طريقت و مشهورترين مذهبى مذهب جنيد است ، و در وقت او مرجع مشايخ ، او بود و او را تصانيف عالى است در اشارات و حقايق و معانى .