ناصر خسرو
63
جامع الحكمتين ( فارسى )
قوله « فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ . » « 1 » و جايى همىگويد : چو فرعون و قوم او ما را بخشم آوردند ، از ايشان كينه كشيديم و غرقه كرديمشان ، بدين آيت : قوله « فَلَمَّا آسَفُونا انْتَقَمْنا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ . » « 2 » پس چو مردى « 3 » مر ديگرى را بخشم آرد ، آن « 4 » خشم گرفته مر او را بزند يا بكشد « 5 » يا دشنام دهدش ، و خداى را گروهى بخشم آرند تا مر ايشان را بكينه غرقه كند ، مشابهت ميان خالق و مخلوق بيش ازين چگونه باشد ؟ و جايى همىگويد : خداى بدانچ شما اندر دل پنهان داريد ، و آنچ مر آن را آشكارا كنيد ( داناست ) بدين آيت : قوله « أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ « 6 » ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ » « 7 » و جايى همىگويد : گروهى ( را كه ) عاصى شدند هلاك كرديم . پس از آن شما را اندر زمين خليفه « 8 » كرديم تا بنگريم كه شما چگونه كنيد ؟ بدين آيت : قوله « ثُمَّ جَعَلْناكُمْ خَلائِفَ فِي الْأَرْضِ مِنْ بَعْدِهِمْ لِنَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ . » « 9 » ( 60 ) اگر اينها را كه توحيد بدان تباه شود همه بر شمرديمى « 10 » كتاب دراز گشتى ، و اندرين كه ياد كرديم عقلا را هدايتى « 11 » است سوى طلب تأويل تا « 12 » شبهتها بدان ازو [ a 20 ] زايل شود . و اگر اين متكلّمان مر خداى را عالم ثابت كردند ، خداى همى « 13 » بندگان خويش را علما گويد بدين آيت : قوله « إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ . » « 14 » پس ظاهر شد كه عالم گفتن مر او را سبحانه شرك
--> ( 1 ) سورهء 9 ( التوبة ) آيهء 80 ( 2 ) سورهء 43 ( الزخرف ) آيهء 55 ( 3 ) مردى : مرد A ( 4 ) آن : به آن A ( 5 ) بزند يا بكشد : نرند با كشد A ( 6 ) ان اللّه يعلم : و اللّه اعلم A ( 7 ) سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 72 و سورهء 16 ( النحل ) آيهء 24 ( 8 ) خليفه : خلقان A ( 9 ) سورهء 10 ( يونس ) آيهء 15 ( 10 ) بر شمرديمى : بر شمرديم A ( 11 ) هدايتى : هر آيتى ( ! ) A ( 12 ) تا : ما A ( 13 ) همى : همه A ( 14 ) سورهء 35 ( الفاطر ) آيهء 25 .