ناصر خسرو
80
جامع الحكمتين ( فارسى )
من عذابى دردناك است ، بدين آيت : قوله « نَبِّئْ عِبادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ وَ أَنَّ عَذابِي هُوَ الْعَذابُ الْأَلِيمُ . » « 1 » پس درست كرديم كه سوّم قسم از چهار اقسام سخن چرا خبر است ، از بهر آنك رسول نيز سوّم اصل است از چهار اصل دين . ( 79 ) و چهارم قسم از اقسام سخن استخبار آمد ، يعنى بر رسيدن كه چون و چرا واجب است از آنچ « 2 » شنودند ، و استخبار سپس از خبر ، پرسيدن باشد از آنچ خبر بر آن مشتمل است . و اين منزلت مر خداوند تأويل را بود ، كه خلق را استخبار ازو بايست كردن از هرچ اندر كتابست از امثال و رموز و متشابه ، تا از ظلمات مثلها بنور تأويل بيرون آيند ، چنانك خداى گفت : قوله « اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ . » « 3 » ولىّ مؤمنان وحى رسول بود بقول خداى تعالى كه گفت : قوله « إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا ( الَّذِينَ ) يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ . » « 4 » و بر تصحيح و تثبيت ولايت او عليه السّلام بآغاز اين كتاب بتمامى سخن گفتهايم « 5 » . پس درست كرديم كه چرا قسم چهارم از اقسام سخن استخبار آمد ، چنانك استخبار چهارم قسم است از اقسام سخن ، خداوند تأويل نيز چهارم اصل است [ a 25 ] از اصول دين حقّ ، و ظاهر كرديم كه سخن خداى تعالى « 6 » بدين چهار ميانجى رسيده است بعقلاء خلق ، از بهر آنست كه اقسام سخن چهار است و الحمد للّه ربّ العالمين و صلّى اللّه على نبيّه محمّد و آله و صحبه اجمعين .
--> ( 1 ) سورهء 15 ( الحجر ) آيهء 49 و 50 ( 2 ) از آنچ : آنچ A ( 3 ) سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 257 ( 4 ) سورهء 5 ( المائدة ) آيهء 60 ( 5 ) و بر تصحيح . . . سخن گفتهايم : محتمل است مؤلف در تشريح بيت سوم قصيده شرحى درين باب آورده بوده كه از نسخهء ما ساقط است ( 6 ) تعالى : تعارا A