كند وبگيرد وبه حج برود . مگر مديون نتواند بپردازد كه در اين صورت مطالبه جايز نيست ومستطيع نمىشود . ولى اگر بتواند دينش را به مقدار كمتر بفروشد وبه صورت نقد در آورد ومقدار كمتر براي حج كافى باشد مستطيع است وبايد به حج برود . وهم چنين اگر وقت طلب أو نرسيده ومديون بخواهد بپردازد ، لازم است طلبكار آن را بگيرد ومستطيع مىشود ، ودر اين صورت مطالبه واجب نيست ، مگر آن كه يقين داشته باشد كه اگر مطالبه كند مديون حاضر به پرداخت آن مىشود . مسأله 20 - لازم نيست شخص غير مستطيع مصارف حج را قرض نمايد واگر چه أداء آن بعد از قرض كاملا آسان باشد لكن چنانچه قرض نمايد وأداء آن آسان باشد حج واجب است واز حجة الاسلام كفايت مىكند . مسأله 21 - كسى كه مخارج حج را دارد وبدهى نيز دارد ، چنانچه بدهى أو مدت دار باشد ، ومطمئن است كه در وقت اداى بدهى ، تمكن از اداى آن را دارد ، واجب است به حج برود ، وهمچنين در صورتي كه وقت اداى بدهى رسيده ، لكن طلبكار راضى به تأخير أداء باشد وبدهكار مطمئن است كه در وقت مطالبه مىتواند بدهى را أداء نمايد . اما در غير اين دو صورت وجوب حج تخييري خواهد بود يعنى مخير است بين حج وأداء دين ودر صورت انجام حج ، از حجة الاسلام كفايت مىكند .