ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
94
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
ازدحام مردم و اختلاط زنان با مردان ، و اين بدعتها هنگامى رخ داد كه جهل بر مردم مستولى شده و به قياس عمل نمودند و علمايى كه همواره مردم را امر به معروف نموده و از منكر نهى كردند نيز رخ بر بستند » . مطالب ياد شده در كتاب منائح الكرم تحت عنوان حوادث سال 559 ه . آمده است . خطبههاى سخنران ، تا هنگام غروب آفتاب ادامه داشت . در اين لحظه يكى از افراد توپخانه دو محمل ، گلولهاى ( فشفشهاى ) را براى اعلان پايان مراسم وقوف در عرفات و آغاز حركت ، شليك كرد ، در اين هنگام مردم تكبير و حمد و سپاسگويان حركت از عرفات را آغاز كردند . كاروان مصرى در سمت راست كاروان شامى ، هر دو با هم در حالى كه سربازان در دو رديف بودند و حجاج هم در چهار طرف از جلو و عقب و وسط و كنار آنان قرار داشتند ، همگى به حركت درآمدند . [ تصوير ] گروه موزيك ، آهنگهاى نشاط آورى مىنواخت . توپخانههاى شريف و والى و دو