ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

75

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

خواهد آورد ؛ زيرا دورى آب در منا ، موجب افزايش قيمت آن شده ، بطورى كه يك مشك آب كه حاوى يك فوت مكعب است ، به قيمت 5 / 3 قروش به فروش مىرسيد و امسال اين مبلغ به 5 قروش افزايش يافت . اينجانب مجدّدا تأكيد مىكنم كه انجام اين خواسته ، سود فراوانى را به حجاج ، به ويژه به نيازمندان ؛ آنان كه قادر به پرداختن هزينهء آن نبوده و به حكم اضطرار با پاى پياده راههاى دورى ( حدود 3 مايل ) را براى به دست آوردن آب طى مىكنند . همچنين ساختمان اين منبع ، سبب كوتاه شدن دست اعراب شرورى خواهد شد كه به بهانهء كمبود آب ، پول فراوانى را از حجاج و مردم تهى دست مىستانند . علاوه بر اين ، بودن منبع ، سبب فراوانى آب و موجب رفاه و آسايش عمومى گرديده و در نظافت افراد و بهداشت عمومى نيز تأثير فراوانى خواهد داشت و در نهايت موجبات فزونى خيرات و بركات بر مردم و سازندهء آن را فراهم مىآورد . اينجانب اين پيشنهادها را با جناب خديو در ميان گذاشتم . ايشان گفتند : علاقمند به انجام اين خواسته ، مشروط بر آن كه با نظارت يك مصرى انجام پذيرد ، هستم . هنگامى كه در سفر حجّ دوم خود ، پاسخ خديو را با شريف عون در ميان گذاشتم او موافقت خود را براى شروع اين طرح ، مشروط بر نظارت خود اعلام داشت كه با اين پيشنهاد ، طرح نتوانست به مرحلهء اجرا درآيد تا اين كه در سالهاى اخير ، در دوران پادشاه ما فؤاد اوّل به انجام رسيد . از افراد ديگرى كه در مكّه با آنان ملاقات كردم ، محسن بك و عبد اللّه بك ، دو فرزند مرحوم شريف محمد پاشا ابن شريف عبد اللّه پاشا ، امير سابق مكّه بودند . اين دو جوان ، در حدود هيجده سال سن داشتند كه به علت كمبود مدارس و بىتوجهى به امر تعليم و تربيت در مكّه ، آموزش و سواد اندكى داشتند ؛ موضوعى كه هرگز شريف عون رفيق پاشا ، بدان رضا نمىداد ؛ زيرا او به خوبى آگاه بود كه علم و دانش ، موجب روشنى افكار و ايده‌ها گشته و در نتيجه مردم را به مطالبهء حقوق و خواسته‌هاى خود وامىدارد و دست ظالمان و مستبدان را از سر خود كوتاه مىكند . البته شريف ، بيش از ديگران از رفتار خود آگاه است . در تصوير ص 76 دو برادر را در لباس عربى و در عكس ديگر با لباس مكى ، در حالى كه پشت آنان محمد بن سعيد زمزمى ايستاده است ، مىبينيد و در تصوير ص 77 با لباس‌هاى گوناگون هستند و افراد ايستاده در پشت آنان عبارتند از : ابراهيم بك مصطفى المعمم