ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

60

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

در ساعت 8 و 25 دقيقه ، مسير ما مجدّدا به مدار 50 درجه تغيير كرد . پس از 20 دقيقه از حركت ، مسير ما در مدار 70 درجه قرار گرفت و در ساعت 9 به قلعه « امّ الدّود » كه در سمت راست ما قرار داشت و طبق معمول چاه آبى در مقابل آن زده بودند ، رسيديم . در ساعت 9 و ده دقيقه مسير حركت ما بر روى مدار 90 درجه قرار گرفت و در ساعت 9 و 25 دقيقه از قهوخانهء « البستان » ، كه در كنار آن درخت سدرى روييده بود ، گذشتيم و پس از يك ربع ساعت ، در سمت راست خود به شهر زادگاه شريف حسين رسيديم . از اين پس در مدار 135 درجه حركت كرده و پس از 5 دقيقه در سمت چپ خود به خانهء سيد بن اسحاق ، يكى از بزرگان پيشين سادات ، رسيديم . اين خانه حدود 140 متر از جاده فاصله داشت و در صد مترى پشت اين خانه مزار شهدا واقع است . در بين اين مزارها ، قبر عبد اللّه بن عمر ، فقيه و محدّث بزرگ و فرزند خليفهء دوم قرار دارد . گرچه در كتاب « أسد الغابة في معرفة الصحابة » آمده است كه نامبرده در « محصّب » دفن شده است . همچنين اخبار ديگرى وجود دارد كه عبد اللّه بن عمر در « ذى طوى » يا « سرف » دفن گرديده است . در كتاب « شفاء الغرام في أخبار البلد الحرام » نوشتهء فاسى ، آمده است : عبد اللّه بن عمر ، در مقبرهء دوست خود عبد اللّه بن خالد بن اسد در « ثنيّة أذاخر » كه در سمت شرقى محصّب قرار دارد و بنابر وصيّتى كه به دوست خود كرده بود ، دفن شده است ، كه البته تمامى محل‌هاى ياد شده ، فاصلهء زيادى با اين قبرستان شهدا دارد كه ادعا مىشود نامبرده در آنجا دفن شده است . در ساعت 10 ، مسير ما در مدار 90 درجه قرار گرفت كه به تنگهء نسبتا باريكى رسيديم . عرض تنگهء ياد شده به مقدار عبور دو يا سه شتر بود . در يك دقيقه از تنگه عبور كرديم و به جادهء وسيعى گام نهاديم . در ساعت ده و پانزده دقيقه در مدار 150 درجه به حركت خود ادامه داديم كه پس از طى مسافت كوتاهى به قهوه‌خانه « المعلّم » رسيديم . كاروان محمل در اين محل و در مقابل مسافرخانه‌اى كه توسط سلطان عبد الحميد [ عثمانى ] براى فقرا ساخته شده بود ، توقف نمود . اين مسافرخانه ، در يك مايلى مكّه قرار داشت .