ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )

541

مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )

است هيجده ذراع و ربع مىباشد . هم اكنون شخصى كه بر روى زمين مسجد ايستاده است ، آن را نمىبيند ؛ زيرا ديوارهاى پنجگانه‌اى كه بر روى آنها پرده افتاده است ، مانع از رؤيت آن مىگردد . قايتباى گنبد عظيم ديگرى بر روى اين گنبدها ساخت . اين گنبدها بر روى پايه‌ها و ستونهاى گرداگرد ديوارهاى پنجگانهء آرامگاه قرار داده شده است ، به هنگام ساختمان سازى ، گنبد داراى تركهايى گرديد كه ناگزير آن را خراب نموده و مجددا به ساختمان آن پرداختند و از گچ سفيد مصرى نيز در آن استفاده نمودند . اين عمليات در سال 892 هجرى اتفاق افتاد . اين گنبد با نقاشىهاى بسيار زيبا مزيّن گشت و داراى حاشيه‌اى است كه در سمت غربى آن اين نوشته به چشم مىخورد : « أنشأ هذه القبة الشريفة العالية المعترف بالتقصير الراجى عفو ربه القدير قايتباى » . اين گنبد داراى هفتاد و شش قوس و پنجره است كه در دوران خلافت سلطان محمود ، فرزند سلطان عبد الحميد شكافهايى در آن ظاهر گشت و بدستور نامبرده قسمتهاى بالاى گنبد منهدم و مجددا ساختمان قوى و مستحكمى به جاى آن ساخته شد . اين تجديد ساختمان در سال 1233 هجرى صورت گرفت . سپس نامبرده دستور داد گنبد را با رنگ سبز نقاشى كنند و اين در حالى بود كه قبل از آن به رنگ خاكسترى سربى بود ، از اين پس هر گاه بر اثر تابش اشعهء خورشيد ، رنگ آن رونق خود را از دست مىداد ، مجددا آن را رنگ‌آميزى مىكردند و جلا و نمود آن را باز مىنمودند . بر گرد آرامگاه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله خندق عميقى كنده شد كه درون آن را سرب ريختند تا كسى دسترسى به جسد مبارك پيامبر صلّى اللّه عليه و إله نداشته باشد . اين پيشگيرى در سال 557 هجرى در زمان ملك نور الدين شهيد صورت گرفت . وى پس از اطلاع از قصد مسيحيان ، مبنى بر ربودن جسد مبارك پيامبر صلّى اللّه عليه و إله اين خندق سربى را گرداگرد قبر پيامبر صلّى اللّه عليه و إله بساخت . در بيرون ديوار جنوبى آرامگاه و در روبروى سر مبارك آن حضرت صلّى اللّه عليه و إله ميخى از نقره به عنوان علامت قرار داده بودند كه اين ميخ بعدها با قطعه‌اى از الماس ، كوچكتر از تخم كبوتر ، جايگزين گرديد . در زير آن الماس ، الماس بزرگتر ديگرى قرار گرفت كه هر دو قطعه به وسيلهء طلا و نقره به هم اتصال داده شد . به آنها « كوكب الدّرى » مىگفتند . اين دو قطعه الماس را سلطان احمد خان بن سلطان محمد خان عثمانى به آرامگاه