دهكده‌هاى مدينه و حومه آن قبا و قربان و عوالى كه همگى در جنوب مدينه قرار دارند و همچنين در شمال آن العيون و البركه در كنار مسجد حضرت حمزه عليه السّلام و حناكيه سپس خيبر كه در شمال شرقى مدينه و در فاصله‌اى نسبتا دور از آن قرار گرفته‌اند ، همگى جزو حومهء مدينه هستند . خيبر در صدر اسلام مسكن بنى قريظه و بنى نضير بوده و در آن سموئل بن عاديا ، شاعر مشهور زندگى مىكرده است . خيبر منطقه‌اى آباد و داراى جمعيتى زياد و نخلستانها و باغها و نهرهاى جارى فراوانى است . در نزديكى خيبر ، منطقه‌اى بنام « فدك » كه ساكنان آن ، در سال چهارم هجرى ، نيمى از محصولات ميوهء باغ را با رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله مصالحه نمودند و بدين ترتيب مسلمانان در آن تصرفى نمىكردند و رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله اين درآمد را در راه مصالح عمومى مسلمانان خرج مىنمودند . « 1 » معاوية بن ابى سفيان آن را به مروان بن حكم بخشيد ليكن پس از مدتى بر اثر كدورتى كه از او پيدا نمود ، آن را پس گرفت . هنگامى كه عمر بن عبد العزيز به خلافت رسيد ، فدك را به صاحبان اصلى خود ، همچنانكه در زمان رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله قرار داشت ، باز گردانيد . در آن زمان فدك حدود ده هزار دينار ؛ يعنى حدود پنج هزار جنيهء مصرى و گاه افزون بر آن ، عايدات داشت . دهكدهء فقره جزو توابع مدينه به شمار مىآيد ، اين دهكده بر روى كوه مرتفع و بلندى قرار گرفته و « احامده » كه يكى از قويترين و سخت‌ترين قبائل اين منطقه است در آن زندگى مىكنند . اين دهكده در فاصلهء بيست و چهار ساعت از شهر مدينه واقع است و كشتزارها و آب آن‌ها بر روى كوه قرار دارد و بجز ايشان ، كسى ديگر بر راه آن آشنا نيست . حمراء و صفراء ينبع النخل و ينبع البحر همگى در غرب مدينه ، در راهى كه ينبع را به ساحل درياى سرخ مىرساند ، قرار گرفته است . حمراء در فاصلهء 33 ساعت و 35 دقيقه از مدينه و در فاصله 25 ساعت و 25 دقيقه

--> ( 1 ) - فدك پس از مصالحهء پيامبر با يهود به ملكيت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله درآمد و حضرت آن را جزو ميراث فاطمه عليها السّلام قرار داد ليكن در دوران خلافت ابو بكر از آنان به زور باز ستانده شد و همواره در دست خلفاى جور قرار داشت تا آن كه عمر بن عبد العزيز براى نخستين بار آن را به بنى فاطمه و علويان ارجاع داد ، ليكن پس از او بار ديگر فدك غصب گرديد و بعدها در دوران بنى العباس باز هم مصادره و به علويان بازگردانده شد . « مترجم » .