ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
456
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
نبوى در سال 540 ه . بنا گرديد . ابن اثير مىگويد : در مدينه شخصى را ديدم كه نماز جمعه بجاى مىآورد ، چون از نماز فارغ شد جمال الدين را دعا نمود ، از او علّت را جويا شدم ، گفت : بر هر مسلمان ساكن مدينه واجب است كه او را دعا كند ؛ زيرا ما در ضرر و تنگدستى و تنگى معيشت بوديم ، او هرگز ما را رها نكرد و ما را پوشانيد و سيرمان نمود و بر شهر ما حصارى بنا كرد ، چگونه او را دعا نكنيم و خطيب آنان هم در خطبهاش مىگفت : « خداوند نگه دارد حرمت كسى را كه حرمت حرم تو را با كشيدن ديوار محفوظ داشت » و چون مردم خارج مدينه زياد شدند ، الملك العادل نور الدين محمود بن زنگى به سال 557 ه . دستور ساختمان حصار ديگرى در بيرون حصار اول داد كه در سال 558 ه . ساخته شد و تاريخ بنا بر لوحى آهنين نوشته شد كه آن را بر باب البقيع آويختند . طول مسافت آن از دروازهء غربى در جايگاه نماز پيامبر صلّى اللّه عليه و إله تا درگاه باب السلام 645 ذراع بود و ميان باب البقيع و درگاه درب مسجد معروف به « باب جبرائيل » 433 ذراع بود كه احتمالا اين حصار در همان محلى بوده كه عضد الدوله حصارى ساخته و از ميان رفته است ؛ زيرا حصار قبلى در غرب ، در كنار جايگاه نماز پيامبر صلّى اللّه عليه و إله بوده كه اين حصار هم اين چنين بود . اين حصار در سال 755 ه . به وسيلهء ملك صالح بن ملك ناصر محمد بن قلاوون تجديد و تعمير گرديد و باز بعضى از قسمتهاى حصار را در سال 881 ه . سلطان قايتباى تجديد بنا نمود . پس از مدتى حصار خارجى فرو ريخت ولى حصار داخلى را سلطان سليمان بن سلطان سليم به سال 939 ه . تجديد بنا كرد و اساس را بر پايههاى حصار قديمى بنا گذاشت كه در سال 946 ه . به پايان رسيد و مدتى تعميرات حصار تعطيل گرديد ولى بار ديگر آن را تكميل كردند . هزينهاى كه در اين تعمير و ترميم مصرف شد بالغ بر يكصد هزار دينار بود . طول ديوارى كه تعمير شد حدود 3072 ذراع معمارى ( برابر با 75 سانتىمتر ) بود . همچنانكه در تصوير ( 160 ) ملاحظه مىكنيد بر اين حصار پنج درب تعبيه گرديد . يك درب كه از آن به سوى بقيع خارج مىشدند و به باب البقيع و يا باب الجمعه معروف بود ، بر روى اين درب اين نوشته قرار دارد : « جدّده السلطان سليمان سنة 945 ه . ، و السلطان محمد خان بن ابراهيم خان سنة 1078 ه . »