لَكاذِبُونَ لا تَقُمْ فِيهِ أَبَداً لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى تَقْوى مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٍ خَيْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْيانَهُ عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانْهارَ بِهِ فِي نارِ جَهَنَّمَ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ لا يَزالُ بُنْيانُهُمُ الَّذِي بَنَوْا رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ إِلَّا أَنْ تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ . « 1 » ابن حجر در كتاب خود « فتح البارى » در شرح صحيح بخارى گفته است : در مورد آيه لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ فِيهِ اختلاف نظر وجود دارد . بيشتر صاحبنظران بر اين عقيده‌اند كه آيهء ياد شده در شأن مسجد قبا نازل گرديده است . در مورد برترى مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و إله حديثى از ابو سعيد خدرى در كتاب مسلم روايت گرديده كه او از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله دربارهء مسجدى كه بر اساس تقوا بنياد نهاده شده ، پرسيد ، حضرت در پاسخ فرمودند : منظور همين مسجد ( مسجد النبى صلّى اللّه عليه و إله ) است و روايت ديگرى نيز از احمد و ترمذى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله نقل مىكنند كه دو مرد دربارهء آيهء لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوى اختلاف كردند ، يكى از آنان گفت : مراد مسجد مدينه است . در اين باره از پيامبر سؤال كردند و حضرت جواب دادند : در شأن اين مسجد است و در آن - يعنى مسجد قبا - خير فراوانى نهفته است و همچنانكه پيشتر گفتيم مراد از آيه ، هر دو مسجد است كه از آغاز بر اساس تقوا بنا گرديده است و علّت آن كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مسجد مدينه را هم ذكر كرده‌اند ، اين بوده است كه حضرت اختصاص اين آيه را به مسجد قبا از ذهن مردم خارج سازند . بيهقى در كتاب « دلائل » خود در مورد آيهء وَ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِداً ضِراراً از ابن عباس اين چنين نقل كرده است كه : گروهى از انصار مسجدى را بنا كردند ، ابو عامر بدانان گفت : مسجد خود را بسازيد و از آنچه كه قدرت و ساز و برگ داريد بدان مسلح شويد ؛ زيرا من به سوى قيصر روم رهسپارم تا اين كه سپاهى را از سوى او براى اخراج محمد و يارانش بياورم . هنگامى كه از ساختمان مسجد فارغ گشتند به خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آمده ، گفتند : ما ساختمان مسجد خود را به پايان برده‌ايم و دوست داريم كه شما در آن نمازى گزارده ،

--> ( 1 ) - توبه : 107 - 109