ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
344
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
على بن رسول صاحب اليمن أمر بتجديد عمارته بعد زيارته فى سنة 645 ه . » طول اين مسجد از محراب تا انتهاى آن ، هشت ذراع و عرض آن هفت ذراع به ذرع آهنى است . ( ذرع آهنى 7 / 1 56 سانتيمتر ) جمرات جمرات مكانهايى است كه حاجيان در ضمن انجام مناسك حج خود ، به آنها سنگريزه پرتاب مىكنند . اين جمرات در منا قرار دارد كه جمرهء اولى پس از مسجد خيف است و جمرهء وسطى در ميان آن و جمرهء عقبه قرار گرفته و آخرين آن جمره مىباشد . كه نزديكترين آنها به مكه به شمار مىآيد . ( موقعيت قرار گرفتن جمرات را در صفحات 345 و 346 ملاحظه نماييد ) جمرهء عقبه ديوارى سنگى است به ارتفاع حدود سه متر و عرض حدود دو متر كه بر روى قطعه سنگ بلندى به ارتفاع يك متر و نيم از روى زمين بنا گرديده است . در پايين اين ديوار حوضى است كه تجمّعگاه سنگهاى پرتاب شده به جمره است . فاصلهء ميان جمرهء عقبه و جمرهء وسطى 77 / 116 متر و فاصلهء ميان جمره اول و جمره وسط 40 / 156 متر مىباشد . پيش از اين در صفحه 96 از سفرنامه ، چگونگى قرار گرفتن تيرهاى راهنما بر روى جمرات و توضيح حدود هر جمره را بنا بر گفته محب طبرى براى شما بازگو كرديم و در اينجا اضافه مىكنم كه بنا به گفتهء ازرقى در كتاب خود ، مردم نادان به وسيلهء پرتاب سنگهاى خود ، جمرهء عقبه را از جاى خود كندند و در جاى ديگرى انداختند كه پس از آن به وسيلهء اسحاق بن سلمهء زرگر ( الصائغ ) كه از سوى متوكل ( عباسى ) مأمور به زينت و مرمت كعبه و امور وابسته به آن گرديد . اين جمره را به جايگاه اصلى خود مراجعت داد و در پشت آن ديوارى بنا كرد كه ارتفاع آن را بالاتر از جمره قرار داد و نيز در مجاورت ديوار ، مسجدى ساخت تا افراد نتوانند از بالاى آن به سوى جمره ، ريگ پرتاب كنند ؛ زيرا سنت اين چنين بوده كه شخص ، در ميان دره به نحوى قرار گيرد كه مكه را در سمت چپ و منا را در سمت راست خود قرار دهد و سپس رمى به سوى جمره نمايد . همچنانكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله انجام دادند .