عرض آن ، گاه ده متر و گاه 20 متر در نوسان است . در دو طرف جاده خانه‌هايى كه بيشتر دو طبقه بوده و به وسيلهء سنگ خارا ساخته شده ، ديده مىشود . اين خانه‌ها فقط در موسم حج مسكونى است و آب و هواى آن به علت آن كه منطقهء دشت است و اطرافش به وسيلهء كوههاى بلند ، پوشيده شده ، گرم است و در موسم حج به علت حضور هزاران حاجى در يك زمان ، گرمتر مىشود . در منا ؛ جمرات سه‌گانه ، مسجد خيف ، مسجد كوثر ، غار مرسلات و صخره‌اى - كه بدان مسجد كبش نيز گفته مىشود - قرار دارد . مسجد كبش جايگاهى است كه حضرت ابراهيم عليه السّلام قصد داشت ، فرزند خود حضرت اسماعيل عليه السّلام را در آنجا قربانى كند . اين مساجد و اماكن را صبحگاه روز 12 ذى الحجه سال 1318 ه . زيارت كردم و اينك شرحى از ديده‌هاى خود را براى شما بازگو مىكنم . مسجد خيف اين مسجد در منا ، در سمت جنوبى شخصى كه از عرفات و در سمت راست شخصى كه از مكه بدانجا وارد مىشود ، قرار گرفته است . ( نقشه صفحهء قبل را ببينيد ) مسجد منا ، مسجدى وسيع با بنايى محكم و مستطيل شكل است كه طول ضلع شمالى آن 130 متر و ضلع غربى آن صد متر است كه بزرگترين درب آن در ديوار ضلع شمالى قرار گرفته و بر بالاى آن مناره‌اى به ارتفاع 14 متر كه با آجر سرخ بنا گرديده ، قرار دارد . در سمت چپ كسى كه بدان وارد مىشود ، قبرستانى است كه بر روى گورهاى آن و بر بالاى نيم‌طاقها گنبدهايى ساخته شده است . در سمت غربى مسجد ، چهار شبستان ساخته شده كه هر شبستان از شمال مسجد تا جنوب آن امتداد دارد . عرض اين چهار شبستان از صحن مسجد تا ديوار غربى آن 37 متر است . در هر يك از ديوارهاى شبستان ، از شمال تا جنوب ، 21 و نيم طاق زده شده است . سقف شبستانها به وسيلهء گنبدهايى پوشيده شده كه اين گنبدها از درون شبستان ديده مىشود ليكن در بالاى بام مسجد ، هيچگونه برآمدگى نيست و سطح آن صاف مىباشد . عرض هر شبستان چهار متر و نيم است كه با احتساب ضخامت ديوارها اين عرض به 9 متر مىرسد . پهناى ديوارهايى كه گنبدهاى شبستان بر