اطراف خود ، قرار گرفته است . صحن مسجد را آسمان در برگرفته و زمين آن از سنگريزه پوشيده شده است . البته راهروهايى كه ميان دربها و رواقها قرار دارد از سويى و مطاف و اطراف كعبه از سوى ديگر با سنگ پوشيده شده و رواقها نيز با سنگ و گچ ، سنگفرش [ تصوير ] شده است تا حاجيان بتوانند به راحتى و با دور شدن از ريگ‌ها كه معمولا به وسيلهء آب وضو خيس مىباشند ، گام بردارند و مطوّفين به هنگام نماز عصر ، فرشها و سجاده‌ها را به روى اين ريگ‌ها پهن كرده تا حجاج بتوانند بر آن بنشينند و بيشتر مردم دو تا سه ساعت پيش از شروع نماز سجاده‌هاى خود را بر روى ريگها پهن كرده و در انتظار نماز مىنشينند . اين وضعيت در روزهاى جمعه شديدتر است ؛ به طورى كه عده‌اى براى شنيدن خطبهء نماز جمعه ، از اولين ساعات بامداد سجاده‌هاى خود را پهن كرده و تا ظهر در زير اشعه‌هاى سوزان آفتاب مىنشينند . عرض راهروهاى مطاف حدود يك متر است كه زنهاى فقيرى در كنار آن مىنشينند . اين زنها دانه براى كبوتران پناهنده به حرم را به