ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
123
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
آداب و رسوم مكّىها پس از اتمام مراسم حج مكّيان پس از سپرى شدن موسم حج ، جشنهاى خانوادگى مىگيرند و به ازدواج فرزندان خود مىپردازند و نيز به سوى مناطق تفريحى و خوش آب و هوا در سمت طائف و الزاهر حركت مىكنند و در اين مسافرتها معمولا خوانندگان و مطربين و دستگاهها و آلات طرب به همراه خود مىبرند ؛ زيرا مكّيان علاقهء فراوانى به ساز و آواز دارند . با فرا رسيدن ماه رجب ، بسيارى از آنان به سوى مدينه براى زيارت مىروند و آنچه كه در فصل حج اندوختهاند در اين سفر خرج مىكنند ، ليكن گروه اندكى قسمتى از عايدات خود را براى سفر به برخى از كشورهايى كه حاجيان آن به مكّه مىآيند ، كنار گذاشته و پيش از موسم حج بدانها سفر نموده و قرارهايى با طرفهاى خود براى طواف حجاج و انجام كارهاى آنان در موسم حج آينده ، مىبندند . اينان براى انجام اين گونه سفرها گاه مجبور به گرفتن وام با سودهاى كلان مىشوند به اميد آن كه اين بدهىها را با قراردادهايى كه در كشورهاى همجوار مىبندند ، پس داده و استفادهاى هم ببرند كه البته كمتر اتفاق مىافتد از زير بار وامهاى خود خارج شوند ، از اين رو همواره در زير بار قرض گرفتارند . البته امسال پيشبينى آنان توسط دولت شريف اشتباه از آب درآمد ؛ زيرا شريف كشورهاى مصر ، جاوه ، هند ، مغرب ، سرزمين آناتولى و ديگر كشورها را به قسمتهايى تقسيم نمود و مطوفين براى به دست آوردن حجاج هر قسمت بر يكديگر سبقت گرفته و هر كدام بنابر محل و موقعيت و ثروت حجاج آن ناحيه ، قيمتهاى گزافى پرداختند ، ليكن بسيارى از آنان ضرر نمودند ؛ زيرا آنان مبالغ سنگينى در حدود پنجاه جنيه و گاه بيشتر را براى خريد اين قسمتها به شريف پرداخت نموده بودند . ليكن به هنگام فرا رسيدن موسم حج ، به اندازهء مقدارى كه پرداخت كرده بودند ، به دست نياوردند . البته در اين ميان ، تعدادى نيز به سودهاى كلانى دست يافتند . اين ضررها ناشى از بالا بودن قيمتهاى تعيين شده قسمتها و نيز هزينههاى سفر مطوّف بدان منطقه و دادن هدايايى به مسؤولين حجاجى كه بعدا بيشتر آنان به حج نيامدند صورت گرفت ، از اين رو برخى از مطوّفين ، هنگامى كه فقر حاجيان و ناتوانى آنها در پرداخت هزينه را ملاحظه نمودند ، بر حاجيان سخت گرفته و سخنان تندى ميان