ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
108
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
بازگشت از منا به مكّه در ساعت 8 زوالى ، روز دوازدهم ذى الحجه ، سال 1318 ه . همراهان محمل پس از رمى جمرات سهگانه ، در شلوغى كمنظيرى كه شبيه آن را نديده بوديم ، به حركت درآمد . ازدحام آنچنان بود كه كاروان فاصله ميان جمره صغرى و جمره عقبه را كه بيش از سيصد متر نبود در يك ساعت طى نمود و پس از آن به حركت خود ادامه داد و در ساعت يازده و نيم به مكّه رسيديم . در آنجا طبق سنت همه ساله ، محمل را از باب النبى صلّى اللّه عليه و إله وارد شبستان مسجد الحرام كرديم و آن را در گوشهاى قرار داده ، تعدادى از سربازان را به نگهبانى آن گماشتيم ، محمل تا روز دوشنبه ، 25 ذى الحجه و پس از صدور فرمان والى به برپايى جشن حركت آن از مكّه به مدينه ، در مسجد الحرام باقى ماند . ( در تصوير زير ) كپى نامه ياد شده ، به نظرتان مىرسد . گرچه نامه مربوط به سال 1325 هجرى مىباشد ، ليكن متن آن همواره ثابت بوده و تغييرى در آن داده نمىشود . [ تصوير ]