كه حج در همان سال استطاعت بر أو واجب شده . مسأله 13 - هر گاه در راه حج دشمنى باشد كه رفع أو جز به پرداخت مال زياد ممكن نباشد ، پرداخت مال واجب نيست ووجوب حج ساقط خواهد شد مسأله 14 - هر گاه راه حج منحصر به دريا باشد ، وجوب حج ساقط نخواهد شد مگر در صورت ترس از غرق يا بيمارى وچنانچه با ترس از اين چيزها حج نمود بنابر اظهر حجش صحيح خواهد بود . شرط سوم : زاد وراحله است ، ومعنى زاد ، داشتن توشه راه است كه آنچه در سفر محتاج است داشته باشد ، يا پولى داشته باشد كه توشه خود را تهيه نمايد ، ومعنى راحله ، داشتن وسيله سواري كه بدان وسيله برود وبرگردد . ولازم است زاد وراحله لايق به حال شخص ومناسب شان أو باشد . مسأله 15 - داشتن راحله يا وسيله سواري مختص به صورت احتياج نيست ، بلكه مطلقا شرط است هر چند محتاجش نباشد ، مانند اين كه بدون مشقت قدرت پياده روى داشته باشد ، وپياده روى هم منافى شرف وآبرويش نباشد . مسأله 16 - ميزان ومعيار در زاد وراحله وجود ، فعلى آنها نيست ، وبر كسى كه مىتواند آنها را با كار وكاسبى مناسب شأن تحصيل نمايد بدون مانع حج واجب است ، بنابر اظهر ، وفرقى در اشتراط راحله بين دور ونزديك نيست .